قلمه زدن گیاهان و انواع قلمه

اشتراک گذاری در :

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on telegram

آنچه در این مطلب می خوانیم

قلمه زدن گیاهان یکی از بهترین روشهای تکثیر گیاهان است. این روش نسبت به سایر روش های تکثیر گیاهان به دلایل زیر دارای مزیت و برتری است.

  • سهولت انجام کار
  • استفاده از شاخه های اضافی درختان و گیاهان به هنگام هرس برای قلمه گیری
  • سرعت رشد گیاه در این روش نسبت به سایر روش های دیگر تکثیر بالاتر است.
  • احتمال موفقیت بالا نسبت به سایر روش های تکثیر گیاهان
  • گیاهی یا درختی که به وسیله قلم گیری تکثیر شده باشد مقاومت بیشتری نسبت به آفات و بیماریها را دارا است.
  • در قلمه زدن، گیاه جدیدی که رشد می‌کند دقیقا شبیه گیاه مادری است

  • قلمه زدن گیاهان و درختان به چند صورت انجام می شود. ۱- قلمه ساقه ۲- قلمه ریشه ۳ – قلمه برگ

۱ – قلمه ساقه

متداول ترین و بهترین روش قلمه زدن گیاهان و درختان استفاده از قلمه ساقه است. دراین روش از قلمه های جوان برای قلمه گیری استفاده می شود. قلمه ساقه به چند شکل وجود دارد.

قلمه چوب سخت یا خشبی

این نوع قلمه از چوب سخت گیاهان تهیه می شود. برای این روش قلمه گیری پس از انتخاب قلمه مورد نظر در پایین قلمه و در نزدیکی زیر گره ، برشی معرّب ( با زاویه ۴۵ درجه ) می زنیم. برش معرب به این دلیل انجام می شود که احتمال ریشه زایی بالا رود. برش بالایی را یک سانتی متر بالاتر از آخرین گره زده و سپس برگها را از قلمه جدا می کنیم. در هنگام قلمه گیری بهتر است از یک چاقوی تمیز و استیریل شده استفاده شود تا قلمه ها دچار بیماری و قارچ زدگی نشوند.

انتهای قلمه را در محلول ریشه زایی زده و در خاک قرار می دهیم. مواظب باشید قلمه ها را وارونه در خاک قرار ندهید. معمولا طول قلمه های چوب سخت با توجه به نوع گیاه و یا درخت بین ۱۵ تا ۶۰ سانتیمتر در نظر می گیرند. قلمه چوب سخت را بهتر است هنگام استراحت گیاه یعنی در اواخر پاییز و در فصل زمستان و از چوب یک ساله گیاه تهیه کنید.

قلمه چوب سخت را می‌توان به سه شکل تهیه کرد. قلمه ساده پاشنه دارقنداقه دار 

بعضی از مهمترین گیاهانی که به روش قلمه چوب سخت تکثیر می شوند عبارت است از: انجیر ، به ، زیتون ، انار ، سپیدار، گل سرخ ، پیچ امین الدوله ، برگ نو ، بید ، یاس زرد

قلمه چوب نیمه سخت

این نوع قلمه را از قسمت بالایی شاخه که دارای چند برگ است تهیه می کنند. طول قلمه چوب نیمه سخت معمولا ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر است. برای کاشت این نوع قلمه بهتر است برگ های پایینی قلمه را حذف کنید و تنها چند برگ جوان در انتهای آن باقی بگذارید. این کار به این دلیل انجام می گیرد که قلمه بیشتر انرژی و توان خود را صرف تولید ریشه کند. به علاوه بالا بودن تعداد برگ باعث افزایش تبخیر آب قلمه می شود.

قلمه زدن گیاهان

بسیاری از درختچه های زینتی مانند کاملیا و درختان میوه مانند زیتون و مرکبات به این روش به راحتی قابل تکثیر هستند. بهترین روش برای قلمه زدن گیاهان سوزنی برگ همیشه سبز قلمه چوب نیمه سخت است. قلمه های چوب نیمه سخت را باید در فصل رشد گیاهان یعنی فصل بهار و تابستان تهیه کنید.

قلمه چوب نرم

تفاوت ما بین قلمه چوب نرم با قلمه چوب سخت و نیمه سخت انعطاف پذیری بیشتر آن است. به طوری که قلمه چوب نرم به آسانی خم می شوند. قلمه چوب نرم آسان تر و سریع تر ریشه دار می شوند. ولی به مراقبت بیشتری نیاز دارد.

طول این نوع قلمه ۷ الی ۱۲ سانتیمتر در نظر گرفته می شود. قلمه ها باید حداقل دارای دو گره باشند و همانند قلمه چوب نیمه سخت برگهای پایینی را باید حذف کرد. در قلمه چوب نرم اگر غنچه یا گل بر روی قلمه وجود دارد نیز باید حذف شوند.

قلمه چوب نرم را نمی توان به مدت زیاد در فضای باز نگهداری کرد. بهتر است آن را در داخل کیسه پلاستیکی مرطوب نگه داری کنید. این نوع قلمه را مانند قلمه های چوب نیمه سخت باید در فصل رشد گیاه یعنی بهار و تابستان تهیه کنید.

قلمه علفی

از این قلمه معمولاً در تکثیر گیاهان آپارتمانی و زینتی مانند پتوس ، حسن یوسف و شمعدانی استفاده می شود. پس از انتخاب قلمه به طول ۷ الی ۱۲ سانتیمتر که شامل چند برگ می باشد. با یک چاقوی تیز قلمه را با برشی معرب از گیاه جدا کنید. درهنگام برش حتما از یک چاقوی تیز استفاده کنید تا از خرد شدن بافت چوب جلوگیری شود.

در قلمه زدن گیاهان بوسیله قلمه علفی باید به این نکته توجه کرد که قلمه های علفی نسبت به سایر قلمه ها احتمال پوسیدگی کمتری دارند و سریعتر ریشه دار می شوند. قلمه علفی را در هر زمان و در هر فصل می توان تهیه کرد ولی بهترین فصل برای قلمه گیری اوایل بهار می باشد.

قلمه را می‌توانید ابتدا در آب ریشه دار کنید و سپس به بستر کشت انتقال دهید یا اینکه قلمه را مستقیم در خاک بکارید. بهتر است قلمه ها را بعد از جدا کردن از گیاه بلافاصله کاشت تا از خشک شدن آنها جلوگیری شود. اگر می خواهید قلمه ها را برای مدتی نگه داشته و بعدا بکارید آنها را باید در محیط مرطوب ، تاریک و خنک قرار دهید یا می توانید آنها را در پارچه یا گونی نخی مرطوب نگه داری کنید.

۲ – قلمه ریشه

یکی دیگر از روش های قلمه زدن گیاهان استفاده از قلمه ریشه است. بهترین زمان برای تهیه قلمه ریشه اواخر پاییز تا اوایل بهار است. بسته به نوع گیاه می توان ریشه را به قطعاتی به طول ۳ تا ۱۵ سانتیمتر تقسیم کرد. معمولا گیاهانی که توانایی تولید جوانه نابجا روی ریشه دارند مانند به ژاپنی ، سیب ، سپیدار سماق ، گل ابریشم و گیاهانی که ریشه گوشتی دارند را می توان از طریق ریشه تکثیر کرد.

روش گرفتن قلمه ریشه بدین ترتیب است که در موقعی که گیاهان در دوره استراحت یا خواب هستند و یا در اوایل بهار، ریشه هایی را که ۶ – ۵ میلی متر قطر دارند به طول ۵ تا ۱۵ سانتی متر جدا کرده آنها را در محیطی خنک درون شن یا خاک اره مرطوب نگه می دارند تا در آنها جوانه های نابجا تشکیل شود. سپس آنها را به محل کاشت انتقال می دهند.

گرفتن قلمه های ریشه در زمستان و نگهداری آنها در شاسی گرم یا گلخانه نیز معمول است که در بهار به محل کاشت انتقال می یابند. قلمه ریشه را می توان به صورت افقی یا عمودی در محل کشت قرار داد. در حالت عمودی باید دانست که طرفی که در ریشه به طوقه نزدیک تر است بالا قرار گیرد.

بهتر است که قلمه ها را در گلدانهای کوچک یا متوسط و در سطح خاک قرار دهید. قلمه ها و گیاهان جدید را به آرامی تغذیه کنید و متناسب با سرعت رشد ریشه ، میزان کودی را که به گیاهان جوان خود می دهید ، افزایش دهید.

پیشنهاد مطالعه  کود کامل NPk را بیشتر بشناسید و با زمان و نحوه استفاده آن آشنا شوید

۳ – قلمه برگ

قلمه زدن گیاهان با استفاده از قلمه برگ نیز امکان پذیر است. گیاهان که دارای برگهای گوشتی هستند مانند اکثر ساکولنت ها را می توان به وسیله قلمه برگ تکثیر کرد. قلمه برگ ممکن است شامل برگ تنها باشد مانند سانسوریا یا برگ همراه با دمبرگ باشد مثل بنفشه آفریقایی

تکثیر بوسیله برگ به این صورت انجام می گیرد که برگ را از محل اتصال آن به ساقه جدا کنید. و به مدت چند ساعت بسته به اندازه قلمه و نوع گیاه در یک محل خشک و تاریک قرار دهید. تا محل اتصال به ساقه کاملاً خشک شود و به اصطلاح پینه ببندد.

قلمه زدن گیاهان و انواع قلمه

پینه بستن برای این است که قلمه در اثر رطوبت دچار قارچ زدگی نگردد. سپس قلمه را بر روی سطح خاک که از قبل مرطوب کرده ایم قرار می‌دهیم یا آنکه آنها را از سمت دمبرگ در خاک بکاریم. به مرور زمان قلمه ریشه زده و گیاه شروع به رشد میکند.

روش مناسب برش قلمه

به دلیل این که تجمع هورمون اکسین که یک محرک ریشه زایی است درمحل گره ها ( محل اتصال برگ به ساقه ) بیش از سایر قسمت‌های گیاه می‌باشد. برش زده شده برای قلمه زدن گیاهان باید در فاصله یک سانتی متری از گره و به صورت اریب زده شود. زاویه دار بودن برش به این دلیل انجام می شود که سطح تماس قسمت برش خورده با خاک افزایش پیدا کند و امکان ریشه زایی افزایش یابد.

محیط مناسب کاشت قلمه

بهترین خاک برای کاشت قلمه خاک های سبک هستند. خاک های سبک دارای زه کشی مناسب هستند و قلمه ها به راحتی می توانند در آن ریشه زایی کنند. برای کاشت قلمه می توان از مواد زیر به عنوان محیط کشت استفاده کرد :

ماسه

ماسه ای که در قلمه زدن گیاهان و کاشت قلمه ها به کار می رود بایستی کاملاً ریز باشد تا بتواند مقدار لازم رطوبت در خود نگه دارد و به ریشه های جوان قلمه بچسبد. معمولا ماسه رودخانه که عاری از رس و غیره باشد و به نام ماسه بادی معروف است در قلمه زدن نتیجه رضایت بخش می دهد.

زیرا رس باعث سفت شدن ماسه شده و مانع نفوذ آب و هوا می گردد و مواد آلی نیز بهترین محیط برای نمو انواع باکتری ها و قارچ های مضر است که باعث پوسیدن قلمه قبل از ظهور ریشه می شود، تشکیل می دهد.

تورب

تورب از تبدیل ناقص پاره ای گیاهان به ذغال حاصل می گردد و محل تولید آنها نیز در باتلاق ها می باشد. اگر زمین مرداب آهکی باشد تورب حاصله خنثی و یا قلیایی است و اگر زمین مرداب سیلیسی باشد. تورب ترش یا اسیدی به دست خواهد آمد.

قلمه زدن گیاهان

خاصیت تورب این است که اولاً به مقدار زیاد رطوبت در خود نگه دارد و در ثانی مقدار کافی هوا نیز بین ذرات آن باقی بماند. این دو خاصیت باعث شده است که از این ماده برای قلمه زدن استفاده زیاد به عمل آید. چون بعضی از گیاهان در ماسه خالص کم ریشه می دهند. معمولاً از مخلوط ماسه و تورب استفاده می شود. این مخلوط، معمولاً بیشتر از ماسه خالص رطوبت را در خود نگه می دارد و محیط نم داری را در اطراف قلمه ایجاد می کند.

کوکوپیت

اگر تا به حال به پوست نارگیل دقت کرده باشید دارای الیافی رشته مانند هستند این رشته ها همان کوکوپیت هستند. کوکوپیت توانایی بالایی در جذب و نگهداری آب دارد همچنین رشته های کوکوپیت ، زهکشی بالا و هوادهی مناسب را برای ریشه می تواند فراهم کند.

از طرف دیگر ( پ هاش ) PH کوکوپیت بین ۷ – ۶ است. بنابراین این ماده خاصیت خنثی دارد به این دلایل کوکوپیت بستر کشت عالی برای قلمه زدن گیاهان است و فضای مناسب برای ریشه زنی قلمه ها فراهم می کند.

پرلیت 

پرلیت یک ماده آتشفشانی شیشه مانند است که تا حدود ۸۵۰ درجه سانتیگراد به آن گرما داده می شود. در اثر گرما حجم پرلیت تا حدود ۱۵ برابر اندازه قبلی افزایش می یابد و در نتیجه ماده ای فوق العاده سبک به دست می آید. پرلیت ماده ای بسیار متخلخل است و می تواند به مقدار زیادی آب در درون خود نگه دارد. به علاوه پرلیت از هوادهی و زهکشی بسیار مناسبی برخوردار است بنابراین ماده بسیار خوبی برای ریشه زنی قلمه ها است.

قلمه زدن گیاهان

خاک برگ

خاک برگ خاکی است که از تجزیه برگ های گیاهان مختلف به دست می آید. برای تهیه خاک برگ در فصل پاییز برگ های ریخته شده را جمع آوری می کنند و در گودالی به عمق ۵۰ سانتی متر می ریزند و با آب پاش روی برگ ها را آب می پاشند و روی آن را با نایلون می پوشانند تا عمل پوسیدن انجام گیرد. بعد از یک سال پوشش را برداشته و مخلوط برگ های پوسیده را الک می کنند. پس از الک خاک نرم و قهوه ای رنگی به نام خاک برگ باقی می ماند.

آب

قلمه تعدادی از گیاهان را می توان در آب نیز ریشه دار نمود. بدین ترتیب که یک یا چند قلمه را در بطری یا ظرف شیشه ای قرار داده به نحوی که ۴ تا ۵ سانتی متری از قلمه در آب قرار گیرد. بعد از چند روز تا ۲ یا ۳ هفته قلمه ریشه دار می شوند و بعداً می توان آنها را به زمین اصلی منتقل نمود. برای جلوگیری از فاسد شدن آب بایستی به طور مرتب آب آن را عوض کرد و یا مقداری خاک ذغال چوب به آن اضافه کرد.

عوامل تاثیر گذار در ریشه زنی قلمه

موفقیت در قلمه زدن به دو عامل شرایط خارجی ( محیطی ) و عوامل داخلی بستگی دارد. شرایط خارجی مربوط به محیط خارج از گیاه است که در پیدایش ریشه تأثیر دارند و عبارت اند : از رطوبت، دما، نور، خاک یا محیط کشت. شرایط داخلی برای ریشه زدن قلمه بنابر نوع گیاه متفاوت است. این شرایط عبارت اند از نوع قلمه ، سن قلمه و مقدار مواد ذخیره گیاه و همچنین نوع و جنس گیاه است.

عوامل خارجی یا محیطی مؤثر در ریشه زایی قلمه ها :

الف – رطوبت

چنانچه رطوبت محیط به ویژه در اوایل کاشت قلمه ها کافی نباشد. قلمه ها در اثر از دست دادن آب از بین می روند. زیرا نمی توانند مقدار آبی که به وسیله تبخیر و تعرق از دست می دهند را کاملاً جبران کنند. معمولاً برای کاهش میزان از دست دادن آب توسط گیاه تعداد برگ های روی قلمه را به حداقل می رسانند. اما بایستی توجه داشت که وجود برگ ها، برای ریشه دهی لازم است. بنابراین حتی المقدور باید از حذف برگ های جوان خود داری کرد.

گاهی گیاهان را تحت سیستم آب فشانی قرار می دهند. ( در این سیستم آب به صورت ذرات ریز و در فاصله های زمانی قابل کنترل از فواره های کوچکی بر روی گیاهان پاشیده می شود ) تا رطوبت محیط را بالا نگه داشته و از پژمردگی قلمه ها جلوگیری کنند. همچنین رطوبت خاک نباید به گونه ای باشد که خاک به صورت گل آلود و باتلاقی در آید.

پیشنهاد مطالعه  روش های تکثیر گیاهان

ب – دما

در قلمه ها لازم است که رشد ریشه قبل از رشد شاخ و برگ انجام گیرد. چنانچه گرمای محیط قلمه ها زیاد باشد، جوانه ها پیش از آنکه تشکیل ریشه دهند رشد خود را آغاز می کنند که این خود موجب اتلاف آب توسط برگ ها می شود. مناسب ترین دما برای قلمه زدن گیاهان دمای ۲۵ – ۲۰ در روز و ۲۰ – ۱۵ درجه سانتی گراد در شب می باشد.

معمولاً دمای قسمت پایین قلمه ها حدود ۲۷ – ۲۴ درجه سانتی گراد نگه می دارند تا تقسیم سلولی را در محیط تولید ریشه تحریک نماید و در همین شرایط قسمت بالای قلمه بایستی در دمای پایین تری نسبت به پایین قلمه قرار داده شود تا تبخیر و تعرق و تنفس آن کاهش یابد.

پ – نور

تاریکی در ریشه دهی قلمه مؤثر است. قلمه گیاهان خزان دار که دارای ذخیره کافی هستند در تاریکی بهتر رشد می نماید اما قلمه های علفی واکنش نشان می دهند زیرا نور در فرایند فتوسنتز و تولید کربوهیدرات ها نقش دارد.

قلمه زدن گیاهان

ج – اکسیژن

اکسیژن هوا یکی از عوامل مهم در پیدایش ریشه است. هر چه مقدار هوای داخل خاک بیشتر باشد و مقطع قلمه بیشتر در معرض تأثیر اکسیژن قرار گیرد. قلمه سالم تر مانده و ریشه ها زودتر ظاهر می شوند. پس خاک قلمه ها باید سبک و قابل نفوذ به هوا باشد و رطوبت را در خود نگاه دارد. قلمه ها را به دلایل زیر باید در عمق مناسب کاشت :

  1. در عمق زیاد هوا خیلی کم جریان دارد و قلمه ها ریشه دار نمی گردند.
  2. در عمق کم و نزدیک سطح خاک همیشه جریان هوا وجود دارد و اکسیژن که لازمه زندگی قلمه ها می باشد در دسترس آنها قرار می گیرد.
  3. زخم قلمه ها به واسطه اکسیژن زودتر التیام پیدا می کند و دلمه می بندد.
  4. قلمه ها را باید مایل کاشت تا بیشتر در معرض هوا قرار گیرد

د – محیط کشت

چون قلمه قبل از پیدایش ریشه از مواد غذایی زمین استفاده نمی کند و از مواد ذخیره ای خود تا مدتی تغذیه می نماید. بنابراین خاک به جز برای حفظ رطوبت قلمه و ایجاد محل برای رشد ریشه استفاده دیگری ندارد. پس خاک قلمه فقط باید دارای خواصی باشد که پیدایش و رشد ریشه را تأمین کند.

محیط کشت عاملی است که بر روی درصد قلمه هایی که ریشه دار می شوند و نوع ریشه ای که بر روی آنها ایجاد می گردد مؤثر است. محیط کشت باید رطوبت و اکسیژن کافی داشته و عاری از عوامل بیماری زا باشد.

عوامل داخلی مؤثر در ریشه زایی قلمه ها :

می دانیم که تمام گیاهان از جهت ساختمان و طرز زندگی و احتیاج به مواد حیاتی یکسان نیستند و در مقابل هر عاملی عکس العمل متفاوتی از خود نشان می دهند. پس می توان نتیجه گرفت که شرایط خصوصی هر گیاه برای ظهور ریشه در قلمه بستگی به نوع گیاه دارد و این شرایط عبارت اند از : سن قلمه ، نوع قلمه ، ذخیره مواد غذایی ، محل ساقه روی قلمه ، اندازه قلمه

الف – سن قلمه

به طور کلی با افزایش سن قلمه به همان نسبت موفقیت در ریشه دار شدن هم کمتر می شود. پس در قلمه زدن گیاهان باید به سن قلمه نیز توجه کرد. هرچه سن قلمه بالاتر باشد قطر آن نیز زیادتر می شود. برای تکثیر گیاهان و درختان مختلف سن مناسب قلمه ها متفاوت است ولی عموما بهترین سن برای قلمه زدن گیاهان استفاده از قلمه های ۱ الی ۲ ساله می باشد.

ب – نوع قلمه

به طور کلی نوع قلمه ( قلمه های علفی و قلمه های خشبی ) در ریشه زایی مؤثر است. قلمه های علفی پس از چند هفته تا ۲ تا ۳ ماه از تاریخ پیدایش آنها قابل قلمه زدن می باشند و قلمه های خشبی پس از یک سال قادر به ریشه زایی می باشند. یعنی قلمه های خشبی اگر کمتر از یک سال سن داشته باشند توانایی ریشه زایی ندارند.

پ – ذخیره مواد غذایی

ثابت شده است که فصل تهیه قلمه خشبی از پایه مادری در ریشه دار شدن قلمه ها تأثیر بسزایی دارد. یعنی اگر قلمه خشبی موقعی تهیه شود که پایه مادری وارد دوره استراحت زمستانی شده باشد و یا آنکه یکی دو هفته قبل از بیدار شدن پایه، قلمه ها از پایه جدا شوند موفقیت بیشتر است. علت این امر کمی یا زیادی مقدار مواد ذخیره شده در شاخه یا قلمه است زیرا مواد ذخیره در دوره استراحت بیشتر از هر دوره دیگری می باشد.

ج – محل ساقه روی قلمه :

محل ساقه ای که قلمه از آن گرفته می شود بر ریشه زایی اثر می گذارد. به طور کلی شاخه های جانبی بهتر از شاخه های انتهایی ریشه می دهند و همچنین شاخه های در حال رشد رویشی بهتر از شاخه های گل دار و حاوی میوه ریشه تولید می کنند.

د – اندازه قلمه

قلمه زدن گیاهان

اندازه قلمه بر ریشه زایی اثر دارد. به طور معمول قلمه های چوبی نرم و نیمه سخت را از انتهای شاخه ها به طول ۸ تا ۱۵ سانتی متر گرفته می شوند و برگ های پایین آن برداشته می شوند و برگ های بالای قلمه را حذف نمی کنند تا فتوسنتز نمایند و مواد غذایی به منطقه تولید ریشه برسد. طول قلمه های علفی را ۷ تا ۱۲ سانتی متر انتخاب می کنند و آن را در شرایطی مانند آنچه برای قلمه های چوبی لازم هست قرار می دهند.

نکاتی در مورد قلمه زدن گیاهان

  • قیچی یا چاقوی قلمه گیری باید تیز و استریل شده باشد.
  • بهتر است تا گلدانها یا ظروفی را مخصوص برای تکثیر قلمه تهیه کنید.
  • گلدان ها نباید بیش از اندازه بزرگ باشند.
  • اگر قلمه ها را می خواهید درآب ریشه دار کنید ظرف آب را کوچک انتخاب کنید تا هم فضای کمتری اشغال کند و هم مواد مورد نیاز گیاه به راحتی در دسترس ریشه قرار گیرد.
  • می توان از هورمون های ریشه زایی برای تسریع در امر ریشه زایی ، هنگام قلمه زدن گیاهان استفاده کرد.
  • برای جلوگیری از قارچ زدگی قلمه ها می توان انتهای آنها را با قارچ کش هایی مانند کاپتان (۵%) و بنومیل (۲۵%) و یا مخلوطی از آنها همراه با پور تالک، آغشته کرده و سپس اقدام به کاشت کرد.
  • صبح زود بهترین زمان برای قلمه زدن گیاهان است زیرا گیاه در این زمان بیشترین رطوبت را دارد.
  • در صورت امکان از قرار گرفتن قلمه در معرض نور خورشید خودداری کنید.

اشتراک گذاری در :

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on telegram
به این مطلب امتیاز دهید :
5/5
شاید این مطالب را هم بپسندید

3 دیدگاه دربارهٔ «قلمه زدن گیاهان و انواع قلمه»

  1. نعمت اله طالبی استان اصفهان شهر ستان فلاورجان شهر سودرجان.

    سلام عرض خسته نباشی از راهنمائی وتجربه باارزش خود
    و به اشتراک گذاری آن سپاس گذارام.همه عزیز انی که تجارب و اطلاعات خود را در زمینه های گوناگون بدون چشم داشت و بی ریا در طبق اخلاص عموم قرار می دهند مطمئن باشند نتیجه اش را در زندگی خودحس کرده حلاوت شیرینی اش حتی در اولاد بعد از آن پایدار است. به لطف خداوند متعال

  2. درود و سپاس .چرا نباید قلمه ها را وارونه در خاک قرارداد؟
    وآیا این نظریه قدیمی درست هست که اگر قلمه انار وارونه قراربگیره .درخت میوه نمیدهد؟

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن

دانلود رایگان کتاب مدیریت آبیاری در باغات

برای دانلود ایمیل خود را وارد کنید