نحوه کاشت و تکثیر درخت انجیر

اشتراک گذاری

آنچه در این مطلب می خوانیم

قبل از کاشت درخت انجیر انتخاب مکان مناسب جهت کاشت انجیر و احداث باغ دارای الویت است. زیرا احداث باغ دارای هزینه های زیاد مالی است و در صورت عدم مطابقت درخت با آب و هوای منطقه کشت هزینه انجام شده از بین رفته و کشاورز دچار خسارت مالی زیادی می شود.

کاشت و تکثیر درخت انجیر به روش های مختلف جنسی و غیر جنسی انجام می گیرد. ولی در تکثیر جنسی ، درخت جدید شبیه به پایه مادری نخواهد بود و به همین جهت فقط برای تحقیقات علمی و پیدا کردن گونه های جدید از این روش استفاده می کنند. برای ازدیاد و ایجاد باغ های جدید فقط از روش غیر جنسی استفاده می شود. انواع روش های غیر جنسی عبارتند از : پیوند ، قلمه زدن ، پاجوش ، خوابانیدن شاخه و نهال ریشه دار انجیر

کاشت درخت انجیر با قلمه


کاشت درخت انجیر به وسیله قلمه به دو صورت انجام می گیرد ١ – کاشت خزانه ای ٢ – کاشت مستقیم

۱ – کاشت خزانه ای

برای این منظور باید قلمه ها در اواخر فصل پاییز و قبل از رسیدن سرما و یخبندان زمستانه تهیه شود و آنها را در خزانه با دمای مناسب نگهداری کرد. طول قلمه ها معمولاً ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر در نظر می گیرند و پس از دسته کردن در محل خشک با دمای حدود ۶ – ۵ درجه نگهداری می کنند. برای این کار باید قلمه ها را به صورت افقی روی زمین قرار دهید و مقداری خاک مرطوب روی آنها ریخته تا زمان کاشت ، قلمه ها رطوبت خود را حفظ کنند و خشک نشوند.

زمان کاشت قلمه ها به این روش اواخر زمستان یا اوایل فصل بهار است. در موقع کاشت باید حداقل دو سوم طول قلمه در خاک قرار گیرد و بلافاصله بعد از کاشت آبیاری انجام شود. قلمه درخت انجیر پس از ۲۰ روز ریشه می زند. بهترین دما برای ریشه دار شدن قلمه دمای ۲۵ درجه سانتی گراد می باشد.

۲ – کاشت درخت انجیر به روش مستقیم

در این روش نخست گودالی به عمق ۱ تا ۱/۵ متر و به عرض حدود ۸۰ – ۵۰ سانتی متر حفر می کنند. هر چه شعاع گودال بزرگتر باشد قلمه فرصت رشد بهتری را پیدا می کند.

شاخه های ۳ یا ۴ ساله که دارای طول ۸۰ – ۷۰ سانتی متر و قطر ۴ – ۳ سانتی متر باشند به عنوان قلمه انتخاب می کنند. قلمه ها را باید از درختان سالم و قوی و پربار که عاری از بیماری و آفات باشد تهیه کرد.

برای کاشت ابتدا ته گودال مقداری خاک نرم ریخته سپس قلمه ها را به صورت عمود در داخل گودال قرار داده و روی آنها خاک می ریزند. در هنگام کاشت باید دقت کرد تا قلمه ها سر و ته گذاشته نشود. بهتر است ۷ الی ۱۰ سانتی متر از سر قلمه ها بیرون از خاک باشد. اگر قلمه ، قسمت انتهایی شاخه بود می توان آنها را سر زنی کرد و سپس در گودال قرار داد.

تهیه گودال ( گوده ) به صورت دستی با استفاده از نیروی انسانی یا به روش مکانیزه با استفاده از تراکتور یا بیل مکانیکی انجام می شود. در روش مکانیزه به دلیل وزن سنگین ادوات مورد استفاده خطر فشردگی خاک وجود دارد.

به علاوه در روش مکانیزه خیس بودن خاک های رسی در زمان گودال برداری موجب سفت شدن دیواره داخلی گودال شده و باعث می شود ریشه ها برای رشد جانبی با مشکل مواجه شوند. بنابراین در خاک های رسی تا زمانی که رطوبت خاک زیاد باشد نباید از روش مکانیزه استفاده کرد.

در زمین های سنگلاخی و نامرغوب عمق گودال باید بیشتر از زمین های حاصل خیز باشد. باید دقت شود که سطح گودال از سطح زمین پایین تر باشد این کار به این دلیل انجام می گیرد که گودال دارای آبگیر باشد. در نظر گرفتن این اصول در عملیات مربوط به کاشت درخت انجیر موجب موفقیت عملیات می شود.

پیشنهاد مطالعه  بیماری ترشیدگی میوه انجیر

برای مصون ماندن قلمه ها از سرما و گرما و سایر عوامل طبیعی دور قلمه ها را با سنگ ، صندوق میوه و برگ درخت خرما پوشانده می شود. سنگها ، صندوق میوه و برگ درختان خرمای اطراف قلمه های کاشته شده باید تا چند سال باقی بمانند.

کاشت و تکثیر درخت انجیر

همه ساله در فروردین ماه قسمتی از خاک اطراف گودال را کنده و برمی دارند که با این کار هم خاک اطراف ریشه را زیر و رو کرده که موجب تهویه بهتر ریشه ها می شود و هم منجر به بزرگ تر شدن گودال شده که برای ذخیره آب مناسب تر باشد.

چنانچه در سال دوم قلمه رشد نکرده باشد گودال را دو مرتبه خالی نموده و عملیات کاشت را تکرار می نمایند. در مناطقی که انجیر کاری به صورت آبی می باشد در گودال کاشت از کود که معمولا کود حیوانی است هم استفاده می کنند. زمان تکثیر درخت انجیر به روش کاشت مستقیم ، از اواسط اسفندماه تا نیمه اول فروردین ماه می باشد.

تکثیر درخت انجیر با پاجوش

یکی دیگر از روش های کاشت درخت انجیر استفاده از پاجوش است. پاجوش ها را معمولا از درختان مسن تهیه می کنند. بهترین زمان کاشت پاجوش ها بهمن یا اسفندماه است.

برای بیرون آوردن پاجوش ها خاک اطراف آن را کنده و کاملا گود می کنیم در هنگام بیرون آوردن پاجوش ها باید دقت شود تا مقداری ریشه همراه پاجوش باشد. پاجوش ها را پس از جدا کردن از انجیر مادری در گودال های حفر شده قرار می دهیم و اطراف آن را خاک می ریزیم. پس از کاشت پاجوش ها باید شاخه ها را حذف کرده و فقط ۳ – ۲ شاخه باقی بگذاریم.

تکثیر بوسیله نهال ( قلمه ریشه دار )

کاشت و تکثیر درخت انجیر


روش دیگر کاشت درخت انجیر استفاده از قلمه ریشه دار ( نهال ) است. کاشت قلمه در گلخانه و انتقال نهال ریشه دار جهت کاشت در خاک راحت تر از کاشت مستقیم قلمه می باشد، زیرا

  • احتمال گرفتن قلمه ریشه دار بالاتر از قلمه بدون ریشه است.
  • رشد قلمه های ریشه دار به مراتب سریعتر از قلمه های بدون ریشه است.
  • امکان انتخاب نهال قوی ، سالم و مرغوب نیز وجود دارد.
  • باغ یک نواخت خواهد ماند چون در کاشت مستقیم تعدادی از قلمه ها قبل از ریشه دار شدن خشک می شوند و باید تا سال بعد صبر کرد که این امر موجب ناهماهنگی در سن درختان باغ می شود.

در این روش بعد از کاشت قلمه ریشه دار آن را از ارتفاع ۵۰ – ۳۰ سانتی متری از سطح خاک قطع کرده و به اصطلاح سر برداری می کنند و تنها دو جوانه روی آن بیرون از خاک باقی می گذارند که بعد از رشد ، دو جوانه تبدیل به دو شاخه می شود.

مقایسه قلمه و نهال جهت کاشت درخت انجیر

 
قلمهنهال
زمان کاشت قلمه اواخر اسفند و اوایل فروردینکاشت در بهمن و اوایل اسفند
نیاز به آبیاری در ماه اول وجود ندارد. حتی آبیاری به ویژه اگر سر قلمه ها را آب بگیرد منجر به خشک شدن قلمه می شود.معمولا از اوایل کشت باید آبیاری انجام شود.
حداقل ۲ قلمه باید کاشته شود.کاشت یک نهال کافی است.
به دلیل اینکه معمولا باغداران قلمه های مورد نیاز را از باغ خود یا باغات مجاور تهیه می کنند امکان انتقال بیماری و آفات کم است.با توجه به اینکه معمولا نهال از مناطق مختلف و نهالستانهای مختلف تهیه می شود امکان انتقال بیماریها به مراتب بیشتر است.
سازگاری با مناطق دیم و نیاز به آبیاری کمچون نهال با شرایط آبیاری خو گرفته بنابراین سازگاری آنها به صورت دیم سخت تر است.
در سال اول نیاز به مراقبت بیشتری دارد.در مقایسه با قلمه به مراقبت کمتری نیاز دارد.
رشد کمی داردبه دلیل وجود ریشه رشد آن سریعتر است.

کاشت درخت انجیر به روش خوابانیدن

در این روش شاخه های انجیر را در حالی که از درخت مادری جدا نشده باشد خم کرده و بر روی آن خاک می ریزیم. این شاخه ها پس از مدتی ریشه دار شده و از هر جوانه یک نهال به وجود می آید. از آنجا که قابلیت انعطاف چوب انجیر کم و بنابرین به آسانی می شکنند از این روش کمتر استفاده می شود.

پیشنهاد مطالعه  علل و عوامل زرد شدن و ریزش برگ درختان انجیر

برای کاشت درخت انجیر از یکی دیگر از مدل های خوابانیدن شاخه که به خوابانیدن هوایی معروف است نیز می توان استفاده کرد. در این روش در ابتدا دو برش به فاصله ۱۰ سانتی متر از یکدیگر بر روی پوست شاخه می زنند. سپس پوست ما بین دو برش را از شاخه جدا می کنند. در مرحله بعد مقداری خاک مرطوب را بوسیله نایلون دور تا دور محل جدا شده پوست قرار داده و محکم می بندند. پس از مدتی شاخه ریشه می زند و می توان آن را از درخت جدا کرده و در خاک کاشت.

تکثیر انجیر از طریق بذر ( ازدیاد جنسی )

تکثیر جنسی درختان انجیر بوسیله بذر انجام می گیرد. از این روش تنها برای تحقیقات علمی و پیدا کردن گونه های جدید استفاده می شود. در تکثیر جنسی درخت جدید شبیه به پایه مادری نخواهد بود. برای گرفتن بذر، انجیر رسیده را با انگشتان دست فشار داده و خوب له می کنند و بذرها را از آن جدا کرده و در سایه خشک کرده سپس آنها را می کارند. در برخی آزمایشات مشخص گردیده که امکان کاشت بذر و سپس انجام پیوند روی آن وجود دارد.

فاصله کاشت

مقاومت گیاهان در مقابل خشکی به عمق و فراوانی انشعابات سیستم های ریشه ای بستگی دارد. تا بتوانند آب مورد نیاز خود را از توده بزرگتر خاک جذب نمایند. خوشبختانه رشد سیستم ریشه ای انجیر هم به صورت عمودی و هم به صورت جانبی است.

با توجه به اینکه دامنه گسترش ریشه نسبت به شاخه های هوایی درخت خیلی بیشتر است بنابراین باید در هنگام کاشت دقت شود که فاصله درختان به اندازه ای باشد که مانع رشد سایر درختان مجاور نشود.

این موضوع به ویژه در مورد درختان انجیر که به صورت دیم کاشته می شوند از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. زیرا هنگامی که درختان نزدیک به هم کاشته شوند، رشد ریشه صرفا در محدوده زیر درخت گسترش می یابد و رشد افقی ریشه ها بر اثر ریشه های درختان مجاور محدود می شود. به علاوه بر اثر نزدیکی فاصله ردیف های درختان ، قدرت رویشی درخت نیز به شدت کاهش می یابد.

کاشت و تکثیر درخت انجیر

فاصله کاشت درخت انجیر با توجه به دیم بودن و یا آبی بودن درخت تفاوت می کند به طوری که زمانی که انجیر را به صورت دیم می کارند معمولا فاصله درختان را حداقل ۱۰ متر از هر جهت در نظر می گیرند. بدین ترتیب در حالت دیم در هر هکتار ۱۰۰ اصله درخت را می توان کاشت. ولی در حالت کشت آبی فاصله درختان را می توان کمتر در نظر گرفت.

در کشت دیم فاصله های کمتر از ۱۰ متر منجر به کوچک ماندن درختان و عدم رشد مطلوب آنان می شود، در صورتی که در باغاتی که فاصله درختان بیشتر از ۱۰ متر می باشد (۲۰-۱۵ متر) درختان از رشد بسیار مطلوبی برخوردار بوده و معمولا بزرگتر از درختانی هستند که فاصله آنها کمتر در نظر گرفته شده است.

فاصله ما بین درختان به میزان بارش سالیانه منطقه کشت نیز بستگی دارد به نحوی که در مناطق پر بارش تر می توان نهال ها را در هنگام کاشتن در فاصله کمتری از یکدیگر قرار داد.

پست های مرتبط
کنترل شیمیایی علفهای هرز باغات انجیر
کنترل شیمیایی علفهای هرز باغات انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم عمده ترین رقیب درختان جهت مصرف آب ، علفهای هرز می باشد. اهمیت علف های هرز به ویژه در سالهایی که میزان بارندگی کم ادامه مطلب

آشنایی با تعدادی دیگر از آفات درخت انجیر
آفات درخت انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم مورچه مورچه یکی از مهمترین آفات درخت انجیر محسوب می شود. خسارت این آفت در باغات انجیر در دو زمان می باشد. ۱ - ادامه مطلب

خواص انجیر ، از کاهش وزن تا رفع یبوست
خواص انجیر

انجیر یک میوه مغذی است. که دارای خواص و فواید زیادی می باشد. انجیر انواع و اقسام گوناگونی دارد که بیش از ۶۰۰ گونه از آن شناخته شده است. میزان ادامه مطلب

علل و عوامل زرد شدن و ریزش برگ درختان انجیر
زرد شدن برگ درختان انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم زرد شدن و ریزش برگ درختان انجیر از عوارضی است که اگر به سرعت درمان نشود باعث از بین رفتن محصول و حتی شاید ادامه مطلب

33 دیدگاه دربارهٔ «نحوه کاشت و تکثیر درخت انجیر»

  1. حسین زینعلی

    سلام یاد دادن دانسته های خویش به دیگران روح بلند میخواهد که شما دارید سالم و شاد و پیروز باشید

  2. سلام امسال چندتا قلمه انجیر تو ماسه شسته ریشه دار کردم ۱۵ اسفند کاشتم تو خاک باغچه داخل گلدان ولی خشک شدن اشتباه من چی بوده؟
    لطفا جواب بدید

    1. احتمالا قلمه رو خیلی زود از گلدان به باغچه انتقال دادید باید ۱ یا ۲ سال قلمه داخل گلدان باشه تا ریشه هاش بزرگ و قوی بشن بعد به باغچه انتقال دهید. برای کاشت هم باید گودالی به عمق حدود ۸۰ سانت با عرض حداقل ۰/۵ متر حفر کنید. بعد از کاشت قلمه نیز بهتره قلمه رو از ارتفاع ۱۰ سانتی متری خاک سرزنی کنید آبیاری منظم هم فراموش نشه

  3. سلام اگر قلمه را اواخر زمستان از درخت جدا کنیم و تو گلدان بکاریم ریشه نمیزنه؟ حتما باید تو یخچال نگهداری بشه؟

  4. سلام من درخت انجیر رو به صورت پاجوش کاشتم ولی ریشه بسیار کمی داره در ضمن اون رو کنار درخت انگور کاشتم،،، به نظرتون رشد می کنه
    .

    1. بهتر بود نهالتون رو با فاصله می کاشتید. آبیاری رو به طور منظم انجام دهید نهالتون ان شاء الله رشد می کنه

  5. سلام مهندس.خسته نباشی سال نوی شما هم مبارک باشه.
    ببخشید در فصل بهار یعنی همین فروردین،اردیبهشت میشه از درخت انجیر قلمه گرفت و در آب گذاشت برای ریشه دار شدن؟؟

  6. سلام و خسته نباشید خدمت دوست گرامی
    راستش بنده مطالب بالایی رو خوندم خیلی هم خوب و مفید واقع شد ولی من الان دوساله ک ساقه میارم میزارمش تو آب ک ریشه داربشن ولی متعسفانه خشک میشن…
    درضمن هم میکنده بدجور چیکار کنم بنظرتون…
    لطفاراهنماییم کنید خیلی انجیره خوبی هست یعنی جوری هست ک از دور ببینیش فک میکنی گلابی هست…

    1. سلام و درود
      حتما از آب جوشیده خنک شده استفاده کنید و هر چند روز یک بار آب قلمه ها را عوض کنید قبل از گذاشتن قلمه ها در آب چند ساعت قلمه ها را در مکان خنک و تاریک قرار دهید تا محل برش کامل خشک بشه و پینه ببندد قلمه ها را را اواخر زمستان قبل از باز شدن جوانه تهیه کنید
      به جای نگهداری قلمه ها در آب می تونید آنها را داخل خاکهای مخصوص قلمه زنی قرار دهید و ریشه دار کنید

  7. سلام .
    من روز ۱۲ فروردین ۱۴۰۰ چند قلمه بلند انجیر را با طول ۸۰ سانتی متر را کاشتم در خاک ؛ ولی تا امروز که ۳ اردیبهشت ۱۴۰۰ هست هیچ جوانه نکرده .
    آیا این قلمه ها خشک شده اند و دیگر جوانه نمی زنند ؟؟؟؟

    1. قلمه ها برای اینکه جوانه بزنند هنوز زوده ، به احتمال زیاد قلمه شما در حال ریشه زنی است. اگر آبیاری انجام داده باشید قلمه ها رشد می کنند.

  8. سلام .
    من روز ۱۲ فروردین ۱۴۰۰ تعدادی قلمه انجیر کاشتم در خاک ؛ اما تا حالا که ۳ ، ۴ اردیبهشت هست جوانه نزدند . آیا جوانه خواهند زد این قلمه ها ؟؟؟؟

  9. سلام‌وقت‌بخیر‌
    من‌ قلمه‌ انجیر‌ ازدرخت‌گرفتم‌ و‌ تو‌آب‌ گذاشتم‌ و الان‌یه‌ماهی‌میشه‌که‌ ریشه‌داده‌ ولی‌هنوز‌ جوانه‌نزده‌ باید‌ چیکارکنم‌ ؟
    توخاک‌گلدان‌بکارم‌‌چه‌نوع‌خاکی‌ اندازه‌گلدان‌ نحوه‌آبیاری‌بعد‌کاشت‌توگلدان‌ ؟ ممنون‌میشم‌‌راهنمایی‌بفرمایید

  10. اگر قلمه ها ریشه های بزرگ و مناسب داره می تونید به گلدون انتقال دهید. بهتره از گلدون سفالی با اندازه متوسط استفاده کنید. گلدان های بزرگ ماندگاری آب بیشتر و خاک دیرتر خشک می شود و بنابراین احتمال پوسیدگی ریشه وجود داره از ترکیب ماسه و کود کمپوست یا کود دامی کاملا پوسیده و یا خاک های مخصوص قلمه گیری استفاده کنید. خاکتون باید سبک باشه ، از خاک های که حاوی رس باشه خودداری کنید، میزان آبیاری هم بستگی به اندازه گلدان و شرایط آب و هوایی ، نوع خاک داره قبل از آبیاری اجازه دهید خاک کامل خشک شود

  11. سلام .
    من یک قلمه ای را در خاک کاشتم و الان ۴۵ روز می شود ؛ و الان برگ های کوچکی کرده .
    الان باید چه کار کنم ؟؟
    آیا می شود این قلمه را از خاک در آورد و در زمین اصلی کاشت ؟؟ یا باید این قلمه را در گلدان کاشت تا به رشد خود ادامه دهد ؟؟

    1. بهتره قلمه به مدت یک یا دو سال در خاک بمونه تا ریشه ها کاملا رشد کنه بعد از اون میشه قلمه رو همراه با ریشه درآورد و در زمین اصلی کاشت.

    1. فاصله کم درختان باعث میشه وقتی درختان به رشد کامل رسیدن شاخه ها در هم فرو برن و عملیات زراعی مثل شخم زدن ، سم زدن ، خاک دادن درخت و …. با مشکل روبرو بشه به علاوه فاصله کم موجب کم شدن فضا برای رشد ریشه و در نتیجه کم شدن رشد درخت میشه

  12. سلام من انجیر زرد دارم هر سال ۹۵ درصد انجیر ها قبل رسیدن میریزن نمیدونم دلیلش چیه همه جا رفتم اما دلیلشو پیدا نکردم میشه کمک کنین

    1. آبیاری و تغذیه درخت را درست انجام بدید. ممکنه درخت شما احتیاج به گرده افشانی داشته باشه مقاله مربوط به گرده افشانی درخت انجیر رو از قسمت فهرست مطالعه بفرمایید

  13. سلام مهندس وقتتون بخیر من از گیلان هستم اونجا هم خیلی انجیر های خوبی در میاد من از خونه یکی از اشناها یه ریشه اننیر زرد از یه درخت کهنسال کندم و تو باغ خودم زدم الانم حدود ۳ ساله هر ساله خوب هرس میکنم و کود حیوانی و کود شیمایی شخم و خیلی کارای دیگه رو انجام میدم تنه و شاخ و برگ درخت انجیر من عالیه ولی باردهی بسیار ضعیفه لطفا راهنمایی بفرمایید . سپاس از شما

    1. سلام ، خوب این مسئله مقداری طبیعی است و درخت در سالهای اولیه باردهی کمی دارد و بیشتر انرژی خود را صرف تولید ریشه و تنه و شاخه می کنه پس زیاد نگران نباشید و اجازه بدید درخت رشد طبیعی خودشو داشته باشه ، نکته بعد اینکه برای افزایش باردهی می تونید از کودهای پتاسه استفاده کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن

دانلود رایگان کتاب مدیریت آبیاری در باغات

برای دانلود ایمیل خود را وارد کنید