نحوه تکثیر و پرورش درخت انار

درخت انار
اشتراک گذاری

درخت انار را می توان به وسیله بذر ، پیوند ، پاجوش ، خوابانیدن شاخه و قلمه زیاد کرد. ولی چون درختانی که به وسیله کشت بذر مشخصات پایه مادری را حفظ نمی کنند از این رو این طریقه ازدیاد فقط به منظور تحقیقاتی و پیدا کردن ارقام جدید استفاده می شود.

همچنین اگر بخواهند صفت مطلوب خاصی را در یک رقم به وجود آورند. (مثلا صفت مقاومت در مقابل سرما و یا صفت میوه بدون دانه و یا با دانه های نرم و ریز) می توان از طریق کشت بذر اقدام نمود و بعد از چندین سال احیانا به صفت مورد نظر دست یافت. تهیه قلمه انار آسانتر و رشدش سریعتر از سایر روش ها می باشد لذا در حال حاظر بهترین و سهل ترین راه ازدیاد انار روش استفاده از قلمه است.

تکثیر درخت انار بوسیله بذر

برای کشت بذر، از دانه های یک ساله ی میوه های رسیده ترش که پایه ی آن ها در مقابل تغییرات و حوادث جوى مقاوم تر از ارقام شیرین است استفاده می شود. این بذرها را در اسفندماه در خزانه پاشیده و روی آن ها را با مخلوطی از کود حیوانی و ماسه نرم می پوشانند و بلافاصله آبیاری می کند. عمل آبیاری را تا فصل پاییز هر ۱۲ روز یک مرتبه تکرار می کند.

نهال های حاصل از دانه ها را در انتهای سال سوم و در اواخر پاییز از زمین بیرون آورده و در زمین اصلی به فاصله ۴ – ۵ متر از یکدیگر می کارند. درخت هایی که به این ترتیب، تکثیر می یابند معمولا در سال چهارم میوه می دهند و چنانچه این نهالها پیوند نشوند بیشتر دارای مشخصات درختان وحشی اولیه می گردند. بنابراین اگر باغات انار بدین طریق ازدیاد یافته و عملیات پیوند انجام نگردد در طی سالهای متمادی میوه ها تغییر جنس داده و به اجداد اولیه خود بازگشت می کنند و به تدریج انارهای بزرگ تبدیل به انار های کوچک وحشی و جنگلی وی شوند.

ازدیاد درخت انار بوسیله پاجوش

یکی از روش های ازدیاد درختان انار استفاده از پاجوش می باشد. برای این منظور در اواخر زمستان پاجوش های ارقام مرغوب درختان را از محل اتصال به تنه و به همراه ریشه از خاک در آورده و در گودالی در خزانه یا زمین اصلی می کارند. این روش تکثیر و ازدیاد زیاد معمول نیست، زیرا درختان به دست آمده بازده و کیفیت مناسبی ندارند میوه ها ریز و دیرتر به بار می نشینند.

در مورد باغانی که در اثر سرمازدگی از بین رفته و ناچاریم آن را دوباره احیا کنیم، تنها راه آن استفاده از پاجوش می باشد، که روش کار به شرح زیر می باشد ۱ – در سال اول به پاجوش های تولید شده کاری نداریم ۲ – در سال دوم چند تا از پاجوش ها را به منظور حفظ تعادل بین ریشه و قسمت هوایی حذف می کنیم ۳ – در سال سوم ۳ – ۲ پاجوش باقی مانده و بقیه را حذف می کنیم و میگذاریم پاجوش ها جایگزین درخت اصلی شود.

ازدیاد به وسیله خوابانیدن شاخه

خوابانیدن شاخه بعد از قلمه باصرفه ترین روش تولید درختان انار است. برای اینکار پاجوش های ۱ تا ۲ ساله قوی را که پهلوی درخت و یا به فاصله کمی از آن روئیده است را در بهار و پیش از باز شدن برگ ها بدون آن که از درخت اصله جدا شوند در زمین می خوابانند به نحوی که انتهای دیگر شاخه ها از خاک بیرون باشد. در پاییز پاجوش های ریشه دار شده را از تنه اصلی جدا کرده و در اسفند ماه همان سال نهال جدید را در محل اصلی می کارند درخت به دست آمده در سال چهارم گل و میوه می دهد.

ازدیاد انار به وسیله قلمه

آسانترین و متداولترین شیوه تکثیر و ازدیاد درختان انار استفاده از قلمه است که به دو صورت کاشت در محل اصلی و کاشت در خزانه انجام می گیرد.

۱ – کاشت در محل اصلی

این روش رایج ترین و سریع ترین راه تکثیر انار است. برای این منظور باید قلمه های را از بین شاخه های نرک ۲ تا ۳ ساله انتخاب کرد. قلمه ها باید روشن و دارای رشد خوب باشند و بیشتر از قلم‌های استفاده کرد که به سمت جنوب بوده و از نور آفتاب به خوبی استفاده کرده باشند. چون این شاخه ها حالت رشد بیشتری داشته و مواد غذایی زیادتری را در خود ذخیره کرده‌اند لذا قلمه های اینگونه شاخه ها از روش بالایی برخوردار است همچنین زودتر سبز شده و به محصول می نشیند.

طول قلمه ها را بین ۲۵ تا ۱۰۰ و قطر آن را بین ۳ – ۰/۵ سانتی متر انتخاب می‌کنند. قلمه ها باید به گونه‌ای کشت شود که بیش از ۵ الی ۷ سانتی متر آن بیرون از خاک نباشد. برای کاشت قلمه بهتر از ۲ تا ۳ قلمه به طور مورب داخل هرگودال قرارداد. فاصله ردیف ها در حدود ۵ – ۳ متر و فاصله گودها روی هرردیف ۲ متر می باشد. پس از کاشت باید قلمه ها را آبیاری نمود که بهتر است در اوایل کشت هفته دو بار عملیات آبیاری انجام شود.

۲ – کاشت قلمه در خزانه

امروز کاشت در خزانه را با توجه به فواید زیر بر کشت قلمه در زمین اصلی ترجیح می دهند :

  • امکان تولید نهال های قوی‌تر و سالم‌تر
  • یکنواختی باغ احداث شده و جلوگیری از عمل واکاری
  • صرفه جویی در آب ، زمین و نیروی کار

برای احداث خزانه در نیمه دوم اسفندماه زمینی به ابعاد مورد نیاز در نظر گرفته و به عمق ۵۰ – ۳۰ سانتیمتر شخم می زنیم و سپس در آن جوی هایی به فاصله ۸۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر ایجاد می کنیم و قلمه ها را به فاصله ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر به گونه‌ای در خاک قرار می‌دهیم که ۴ – ۲ سانتیمتر آن از خاک بیرون باشد.

درخت انار

تهیه قلمه باید از قسمتهای بالایی درخت که نور کافی خورده و ذخیره غذایی قابل ملاحظه ای دارند صورت گیرد. طول قلمه ها را بین ۵۰ -۲۵ سانتی متر انتخاب می کنند. فواصل کشت نهال ها در زمین اصلی برحسب شرایط اقلیمی، واریته و نوع هرس متغیر بوده. اگر بخواهید عملیات زراعی توسط تراکتورهای باغی (به صورت مکانیزه) صورت گیرد، بهتر است که فاصله بین ردیف های کاشت حداقل ۴ متر و فاصله درختان روی هر ردیف را ۲ تا ۳ متر منظور نمایید. پس از کاشت باید نهال ها را آبیاری کرده و هر هفته یک بار آبیاری را تکرار نمود.

پیشنهاد مطالعه

کاشت ، داشت و برداشت درخت گردو

احداث باغ

کشت انار در طیف وسیعی از خاک ها انجام می پذیرد. ولی دقت در انتخاب زمین و نوع خاک موفقیت در تولید را به نحو چشمگیری افزایش می دهد. انار به تهویه و تنفس کافی و مناسب نیاز دارد لذا در خاک های سنگین هنگام کاشت باید مقداری ماسه در قسمت کف گود ریخته شود تا راه نفوذ آب را به پایین فراهم سازد به نحوی که ریشه آسیب نبیند.

پیوند زدن درخت انار

انار از جمله درختانی است که میل ترکیبی آن با سایر درختان هم نوع خود کمتر است. به همین دلیل انجام عمل پیوند در مورد این درخت چندان معمول نیست. با این حال درخت انار را می توان به درخت های انار، توت، سیب و گلابی پیوند زد. بهترین روش پیوند برای انار پیوندهای اسکنه ای، شکمی و لوله ای است. برای این کار پیوندک را از شاخه های دو ساله انار مرغوب انتخاب و آن را روی شاخه های ۳-۲ ساله پیوند می زنند و در بهار سال بعد در صورتی که پیوندک گرفته باشد، شاخه اصلی را از بالای پیوندک (۱۰ سانتیمتری) قطع می کنند.

این پیوند. علاوه بر حفظ خواص ورائتی، موجب تولید میوه بیشتر و خوش رنگی و مرغوبیت آن خواهد شد. پیوند در مواقعی استفاده می شود که بخواهیم ارقام نامرغوب (محصول ترش، بی مزه و ریز) را تبدیل به ارقام مرغوب و صادراتی نمایم. زمان مناسب برای پیوند لوله ای اواخر بهار، موقعی که شیره نباتی فراوان است می باشد و پیوند شکمی را می توان اواخر بهار و تابستان انجام داد.

آبیاری درخت انار

باغ انار را تا نیمه دوم اردیبهشت ماه آب نمی دهند تا گل های بار دهنده بیشتری به روی درخت ظاهر شده و ریشه های جدید به فعالیت بیشتری وادار شوند. علاوه بر این از رویش شاخ و برگ اضافی نیز جلوگیری می گردد. در آبیاری نوبت اول و دوم باید سعی شود که درختان انار کاملا سیراب شوند، چون این دو نوبت مهمترین و مؤثرترین آبیاری از لحاظ تشکیل تعداد میوه روی درخت می باشد. پس از این دو نوبت آبیاری در زمین های سبک هفته ای یکبار و در زمین های سنگین هر ده روز یکبار باید عملیات آبیاری را ادامه داد.

نیاز انار به آب از اغلب درختان کمتر و مقاومت آن به کم آبی بیشتر از سایر درختان میوه است ولی باید به خاطر داشت که درختان را باید به کم یا زیاد آب دادن عادت داد، آبیاری نامنظم بخصوص اگر درخت میوه داشته باشد خطرناک واغلب سبب ترکیدن میوه می شود. در زمان گلدهی باید آبیاری را قطع کرد تا انار ببندد عملیات آبیاری به دین صورت انجام می شود که در سال اول هر ۷ روز یکبار و بعد از شروع باردهی با فواصل بیشتر و گاهی تا ۱۵ روز یکبار انجام می شود.

به طور کلی دور و میزان آبیاری در هر منطقه با توجه به عوامل زیر تعیین می گردد ۱ – جنس خاک ۲ – میزان کود دامی مصرف شده ۳ – عمق خاک زراعی ۴ – شرایط محیطی ( درجه حرارت ، رطوبت و … ) ۵ – سن درخت ۶ – میزان آب موجود

عملیات شخم زدن

باغ انار همه ساله احتیاج به شخم دارد و زمان مناسب آن از اواخر پاییز تا اوایل بهار بوده و عمق متوسط مفید آن ۴۰ – ۲۵ سانتی متر است. در سطوح کوچک فاصله بین درختان و داخل جوی ها را به وسیله کارگر و با بیل شخم می زنند.

عملیات کود دهی درخت انار

در صورتی که بخواهیم در موقع احداث به باغ انار کود حیوانی بدهیم باید آن را همراه با شخم پاییزه با خاک مخلوط کنیم تا در زمستان بپوسد. در سال های بعد کود حیوانی را باید قبل از شخم در داخل جوی ها و وسط ردیف درختان پخش نمود تا پس از شخم زیر خاک برود.

در صورت نیاز به کودهای شیمیایی می توان از کودهای اوره در بهار و دردو نوبت و فسفات آمونیوم در پاییز و یا اوایل زمستان استفاده کرد.میزان مصرف این کودها به سن درختان ، میزان رشد و آب موجود بستگی دارد. توصیه می شود برای درختان جوان ۳۰۰ تا ۵۰۰ گرم اوره و ۳۰۰ تا ۵۰۰ گرم فسفات در هرسال کود به زمین داده شود. لازم است همه ساله یا هردو سال یکبار در فصل پاییز در هر هکتار باغ انار ۱۰ تا ۳۰ تن کود دامی توزیع گردد تا باغات رشد طبیعی داشته باشد.

هرس درخت انار

هرس در تربیت درختان و نگهداری انارستان اهمیت زیادی دارد زیرا درخت انار پاجوش های فراوان تولید می کند که اگر هرس نشود درخت ها و بوته ها پرپشت باغ را فرا می گیرد.

عملکرد باغات انار از ۷۰-۷ تن در هکتار متفاوت است. یکی از عوامل اساسی و مؤثر در عملکرد (تولید) هرس می باشد. هرس یا تربیت درخت انار به کلیه عملیات حذف سر شاخه ها، پاجوش ها، نرکها و شاخه های خشک و اضافی به منظور شکل دادن، افزایش کمیت و کیفیت تولید و ایجاد تعادل بین قسمت های هوایی درخت ریشه اتلاق می گردد.

از آنجا که انار پاجوش زیادی تولید می کند و از طرفی پاجوش ها و ریشه جوش ها و تنه جوشها در جذب مواد غذایی با میوه رقابت می نماید در صورت عدم حذف آنها از کمیت و کیفیت محصول به شدت کاسته می شود. هرس یکی از مهم ترین عملیات داشت در انار است، ولی تولید کنندگان آشنایی چندانی با هرس انار نداشته و درخت را بی نیاز از آن می دانند.

دو گونه هرس در انار صورت می گیرد ۱ – هرس فرم ۲ – هرس باروری یا سالیانه

۱ – هرس فرم (نونهالی)

با توجه به این که باردهی انار تقریبا از ۵ سالگی شروع می شود، لذا باید در ۵ سال اول اقدام به هرس فرم آن نمود، که مراحل آن به ترتیب زیر است :

پیشنهاد مطالعه  آشنایی با آفات و بیماری های درخت زیتون و روش کنترل آنها

سال اول : پس از کاشت نهال، در فروردین ماه و پس از جوانه زدن باید اقدام به سربرداری انار نمود. سپس باید نوع هرس انتخاب گردد، نوع هرس با فاصله کاشت نهال ها در باغ ارتباط مستقیم دارد و هر چه تعداد درخت در هکتار کمتر شود تعداد تنه ها از دو به سه افزایش می یابد و با افزایش درخت ها در هکتار تعداد تنه ها کاهش خواهد یافت.

انواع هرس فرم عبارتند از : I یا تک تنه ( تاج آویزان) ، V یا دو تنه ، W یا سه تنه ، چهار تنه جامی ، بادبزنی اهداف در هرس فرم درخت عبارتند از :

  • کاستن از هزینه تولید و کوتاه نگه داشتن درخت انار
  • مکانیزاسیون در باغ (استفاده از ماشین آلات ) و استقامت و پایایی درخت
  • افزایش کمیت و کیفیت محصول
  • افزایش راندمان

چون در سال اول بنای اصلی درخت تعیین می گردد لذا انتخاب نوع هرس باید از همین سال شروع شود. در فرم تاج آویزان نهال ها از ارتفاع یک متری سر برداری می گردد. در فرم های V و W و چهار تنه و جامی درخت از ارتفاع ۳۰ سانتیمتری سر برداری می شود. فرم بادبزنی بین باغداران انار معمول نبوده ودر شرایط آب و هوایی ایران به دلیل عارضه آفتاب سوختگی توصیه نمی گردد.

سال دوم : در کلیه فرم های هرس فقط به شاخه های انتخابی سال قبل اجازه رشد داده می شود و در اوایل فصل شاخه های اضافی هرس می گردد. باید توجه داشت که در ماههای خرداد ، تیر و مرداد به دلیل تابش آفتاب شدید هرس انجام نمی شود زیرا نهال ها جوان بوده و تابش شدید آفتاب تنه های جوان و شاخه ها را می سوزاند.

سال سوم : مثل سال قبل هرس پاجوش ها و تنه جوش ها تا شاخه های بارده ادامه می یابد. حذف شاخه های زاید روی دستک ها و جلوگیری از رشد اضافی به منظور تقویت شاخه ها و دستک های انتخاب شده الزامی است. حذف تیغ های روی شاخه های انتخاب شده به تمیز بودن درخت کمک کرده و امکان کار در آینده را به باغبان می دهد. این تیغ ها همیشه مزاحم بوده و فقط کافی است برای یک بار قطع شوند لذا تا پایان هرس فرم حذف آنها توصیه می گردد.

سال چهارم و پنجم : مراقبت از شاخه ها و دستک های بارده و حذف شاخه ها، پاجوش ها ، تنه جوش ها و نرکها ضروری است. با توجه به این که از سال چهارم و پنجم باید ارتفاع درخت نیز کنترل شود لذا شاخه های اضافی و دارای رشد عمودی حذف می گردند، ولی باید توجه داشت که فرم های مذکور از خالی کردن تاج درخت اجتناب گردد زیرا این عمل باعث افزایش خسارت آفتاب می شود.

موضوع مهم دیگر در هرس سال های چهارم و پنجم انتخاب دستک های بارده بر روی تنه ها در جهات مختلف است به نحوی که هیچ یک از دستک ها مزاحم دیگری نباشد. در هرس باید اجازه داد میوه ها در قسمت سایه تاج درخت رشد کنند و با توجه به این که تنه درخت انار تیغ دار بوده و با رشد میوه و سنگین شدن آنها ممکن است هنگام وزش باید تیغ ها با صدمه مکانیکی از کیفیت انار بکاهند، لذا باید فاصله دستکها مناسب در نظر گرفته شود تا پایان سال پنجم درخت فرم اصلی خود را پیدا بوده و هر فرم به اتمام می رسید.

۲ – هرس باروری یا هرس سالیانه

هرس باروری خود به دو بخش تقسیم می گردد الف – هرس خشک ، ب – هرس سبز

هرس خشک

هرس خشک در اواخر زمان خواب درختان یعنی در بهمن و اسفند و قبل از بیدار شدن درختان انجام می گیرد که شامل حذف شاخه های اضافی خشک و سرمازده می باشد. شاخه های بارده باید از فضا و مکان کافی برای رشد برخوردار باشند و در این زمان چون درخت دارای شاخ وبرگ نیست لذا تشخیص و حذف شاخه های اضافی آسانتر است.

هنگامی که پوست درختان آسیب ببیند مثلا در اثر حمله حشرات ، سوسک ها و یا آفات و بیماریها باعث خشک شدن بعضی از شاخه ها و تنه درخت می شود در این حالت باید این شاخه های خشک شده را قطع کرد. علی رغم این که تولید پاجوش زیاد یکی از صفات منفی درخت انار می باشد در این مورد خاص بالافاصله پس از شروع رشد می توان یک یا چند پاجوش را جایگزین شاخه و یا تنه بریده شده نمود.

در ماه های بهمن و اسفند و تا فروردین، پس از خواب درختان، همراه با هرس خشک شاخه های سرمازده نیز حذف می گردند. شناسایی و تشخیص شاخه های سرمازده بسته به شدت سرما نیاز به تجربه کافی دارد. باغداران با تجربه این موارد را به راحتی تشخیص می دهند. نوک سرشاخه های سرمازده حتی زمان خواب نیز در صورتی که خشک شده باشند، انعطاف ناپذیرند و می شکنند، و در صورتی که سرما آنها را ترسانده باشد در ابتدای فصل رشد دیرتر از خواب بیدار می شوند

هرس سبز

هرس سبز تقریبا در تمامی ماه های رشد درخت، جز زمانی که شدت تابش آفتاب شدید است (ماههای تیر و مرداد) انجام می گیرد و شامل حذف شاخه های مزاحم و نرکها و پاجوش ها می باشد. اکثر این موارد در ماه های اردیبهشت و خرداد به راحتی حتی بدون اره و قیچی قابل حذف می باشند ولی باید دقت نمود تا کندن آنها باعث صدمه به پوست درخت نشود. حذف پاجوش های و نرک ها در ماههای شهریور و اوایل مهر نیز به دلیل رقابت با میوه در جذب مواد غذایی جهت افزایش تولید در سال جاری مهم است.

ترکیدگی انار

نامنظم بودن دور آبیاری، بارندگی بی موقع، واریته، بادهای شدید گرم وسوزان ، هرس نامناسب ، کمبود برخی از عناصر ، بافت و جنس خاک را از عوامل موثر در ترکیدگی انار است.

درخت انار

١- نامنظم بودن دور آبیاری ، همچنین عدم یکنواختی میزان رطوبت نسبی هوا : زمانی که در باغی آبیاری دیر انجام گیرد، میوه از رشد طبیعی خود باز می ماند، بخصوص پوست میوه که مقداری از رطوبت طبیعی خود را در اثر خشکی هوا و نرسیدن آب از دست می دهد. در چنین وضعیتی هر گاه درخت آبیاری شود، در اثر جذب آب دانه ها متورم شده در حالی که پوست میوه در اثر خشکی و باز ماندن از رشد طبیعی قادر نیست به موازات قسمت داخلی به رشد و نمو خود ادامه دهد در نتیجه فشار داخلی باعث شکاف خوردن پوست می گردد.

۲ – بارندگی بی موقع و یا سرد شدن ناگهانی هوا : در این حالت تعادل رطوبت موجود بین میوه و شاخه و برگ را به هم زده و باعث ترکیدگی میوه می شود.

۳ – واریته : واریته های مختلف نسبت به ترکیدن حساسیت های متفاوتی دارند. مثلا انارهای پوست نازک در اثر کوچکترین تغییر در تعادل حرارت و رطوبت محیط به سرعت شکاف بر می دارند، در حالی که انارهای پوست ضخیم نسبت به تغییرات این عوامل حساسیت کمتری دارند. همچنین ارقام دیررس مانند، انار ملس ترش ساوه مقاوم تر از ارقام زودرس هستند زیرا دارای پوست نرمتر و ضخیم تر از ارقام زودرس می باشند.

۴ – بادهای شدید، گرم و سوزان : یکی دیگر از عوامل ترکیدگی انار است. زیرا در اثر وزش باد آب بیشتری از درخت تبخیر شده، در نتیجه آب کافی به میوه نمی رسد و به همان دلیل که در مورد نامرتب بودن دفعات آبیاری گفته شد، این مساله نیز سبب ترکیدن انار می گردد.

۵ – تغییر ناگهانی درجه حرارت : در اواخر تابستان دمای محیط به حدود ۴۰ – ۳۵ درجه سانتی گراد می رسد، که البته میوه انار به این درجه حرارت عادت کرده است، لذا وقتی در پاییز درجه حرارت از ۲۰ درجه سانتی گراد به یک دفعه پایین تر می آید، سبب ترکیدن پوست انار می شود.

۶ – کمبود بعضی عناصر : کمبود بعضی از عناصر بخصوص عنصر روی و بر باعث ترکیدن میوه انار می شود.

۷ – هرس نامناسب، خسارت برخی از آفات به ویژه کنه ها نیز، سبب ترکیدن میوه انار می شود.

برداشت میوه در اوایل فصل پاییز ، استفاده از واریته های مقاوم ، استفاده از اسید جیبرلیک با غلظت ۲۵۰ پی پی ام ، پس از تشکیل میوه از موثرترین راه های پیشگیری از ترکیدگی انار است.

کرم گلوگاه انار

حشره کامل پروانه کوچکی به رنگ خاکستری می باشد که طول بدن آن حدود ۱۱ – ۹ میلیمتر است. بالهای رویی خاکستری و گاهی تیره بوده که در قسمت انتهایی آن نوار موجدار به رنگ خاکستری روشن وجود دارد. تخم های این حشره به رنگ قرمز و تخم مرغی است. لارو حشره در حالت رشد کامل به طول ۲۱ میلیمتر که در پشت بدن لارو موهای کم رنگی دیده می شود لارو ها دارای طیف رنگی از سفید و قرمز تا قهوه ای هستند.

درخت انار

حشرات ماده پس از جفت گیری تخم های خود را در داخل تاج انار و در لابه لای پرچم ها و روی میله پرچم قرار می دهند. پس از چند روز تخم ها تفریخ و لارو ها خارج شده و پس از مختصر تغذیه از گلوگاه انار به زیر پوست انار نفوذ کرده و شروع به تغذیه کرده که باعث نازک شدن پوست می گردد. در این حالت بر روی میوه های آلوده لکه های تیره ظاهر می شود که زیر انگشت کاملا نرم به نظر می رسد. در محل نازک شده که معمولا ترک می خورد قارچها و کپک ها نفوذ کرده که سبب خسارت ثانویه و در نتیجه پوسیدگی میوه انار می شود.

روشهای مبارزه

مبارزه مکانیکی برای کنترل این آفت باید مجموعه ای از تدابیر زراعی ، باغی و بیولوژیکی و استفاده از ارقام مقاوم در قالب یک مبارزه تلفیقی به کار گرفته شود. جمع آوری انار های پوسیده و یا باقیمانده در باغات منازل و انبارها در کاهش جمعیت آفت نقش موثر دارد. در مبارزه با کرم گلوگاه انار موارد زیر نیز باید مورد توجه قرارگیرد :

  • این آفت چند میزبانه است لذا پاکسازی باغات باید تمام میزبانهای آفت را شامل شود.
  • با توجه به این که این آفت چند نسلی است، کاهش جمعیت زمستان گذران آن بر روی نسل اول تأثیر خوبی دارد ولی در نسلهای بعدی جمعیت آفت بالا می رود. بنابراین جمع آوری میوه های آلوده حتی الامکان در طول فصل (ترجیحا از اوایل تیرماه به بعد) نتیجه بهتری خواهد داد.
  • آلودگی میوه با دور آبیاری نامناسب که منجر به ترکیدگی میوه ها می گردد، ارتباط مستقیم دارد. بنابراین انتخاب دوره آبیاری مناسب و جلوگیری از ترک خوردگی میوه در کاهش آلودگی خصوصا در نسل های تابستانه مهم است.
  • زمان جمع آوری میوه های آلوده باید طوری انتخاب شود که کمترین صدمه به حشرات مفید باغات انار وارد آید.
  • جدا سازی و جمع آوری انارهای آلوده در انبارها نیز در جلوگیری از انتقال جمعیت به سال بعد از اهمیت برخوردار بوده و باید در برنامه کنترل سالانه مورد توجه قرار گیرد.
  • میوه های آلوده، پس از جمع آوری باید از محیط باغ به خارج انتقال داده شده و در محل های مشخص سوزانده شوند.

سوسک چوبخوار انار

سوسک چوبخوار از آفات مهم انار بوده و همه ساله خسارت زیادی را از طریق خشکی تنه و شاخه به درختان وارد می کند. خسارت عمده آفت توسط لاروها و با تغذیه از چوب صورت می گیرد. از عوامل کنترل کننده طبیعی آفت می توان به چندین گونه زنبور پارازیته اشاره کرد. همچنین یک گونه سخت بالیوش که دارای لارو های گوشتخوار بوده و از لاروهای سوسک چوبخوار تغذیه می کند.

کنترل چوبخوار انار

کاربرد سموم نه تنها تاثیر چندانی در کنترل آفت ندارد، بلکه موجب بر هم زدن تعادل طبیعی محیط باغ شده و طغیان آفاتی نظیر کنه ها، شته ها و شپشکها را به دنبال دارد. بنابراین با پرهیزی از انجام مبارزات شیمیایی می توان با انجام اقدامات باغبانی، زراعی و مکانیکی بهداشتی به شرح زیر نسبت به کاهش جمعیت خسارت آفت اقدام نمود

  1. جلوگیری از سرمازدگی باغات
  2. تنظیم برنامه آبیاری مناسب با وضعیت باغات و جلوگیری از تنش های آبی در باغات
  3. کوددهی و تقویت درختان بر اساس نیاز
  4. رعایت اصولی باغبانی و انجام هرس های اصولی و جلوگیری از آفتاب سوختگی
  5. اقدامات بهداشتی و حذف شاخه های آلوده و سوزاندن آنها

کرم سفید ریشه

کرم سفید ریشه آفت متداول و شناخته شده ای است که در اکثر باغ های میوه به ویژه در باغ هایی که خاک آنها قابل نفوذ بوده و رطوبت کافی داشته باشد، دیده می شود. این کرم ها، ریشه های فرعی را به طور کامل خورده و پوست ریشه های اصلی و قطور را نیز مورد حمله قرار می دهند. کرمهای سفید ریشه انار معمولا دارای یک دوره سه ساله زندگی هستند و هر سال یک نسل ایجاد می کنند.

پیشنهاد مطالعه  آفات و بیماری های درخت پسته و روشهای مبارزه با آنها

در فصول بهار و تابستان لاروها به نزدیک سطح زمین می آیند و در عمق ۱۵ – ۱۰ سانتی متری به سر می برند و در فصول پاییز و زمستان به عمق خاک فرو رفته و در ۴۰ سانتی متری از سطح زمین قرار می گیرند. خروج حشره کامل در اواسط اردیبهشت ماه انجام می شود. حشرات کامل پس از جفتگیری، در خاک تخمگذاری می کنند. ولاروها پس از بیرون آمدن از تخم، تغذیه خود را از ریشه ها شروع می کنند.

مبارزه

برای مبارزه با این حشره می توان در بهار و تابستان از سموم دیازینون ۶۰ % امولسیون به نسبت ۳/۵ – ۳ لیتر در هکتار و یا لیندین به صورت پودر ۲۵ % به نسبت ۱۰ کیلو در هکتار در ۱ تا ۲ نوبت استفاده کرد. محلول پاشی پای درخت و جمع آوری و از بین بردن حشرات کامل و بیل زدن باغ در بهار برای کاهش جمعیت آفت توصیه می شود.

شته انار

دو گونه شته شامل شته سبز انار و شته جالیز در روی درختان انار دیده می شود. این دو گونه از نظر ظاهری شباهت زیادی به یکدیگر دارند. هر دو گونه شته در تمام مناطق انار کاری ایران دیده می شود. شته سبز انار با فراوانی بیشتر خسارت زیادی به درختان مناطق انارخیز کشور مانند استان های مرکزی، اصفهان، قم و تهران وارد می نمایند. شته جالیز به طور محدود و در برخی مناطق یافت شده که در خوزستان و سواحل دریای خزر فعالیت بیشتری دارد.

الف – شته سبز

شته سبز انار معمولا در سطح رویی برگها و در حوالی رگبرگ اصلی دیده می شود. شته سبز انار به تمام سر شاخه ها، جوانه ها و گل ها حمله کرده و در صورت بالا بودن جمعیت در اوایل فصل موجب پیچیده شدن برگها، ریزش گل ها و میوه های جوان شده و در ادامه فصل در تابستان موجب ترشح عسلک و شیره دار شدن اندامهای هوایی درخت می گردد.

درخت انار

جمعیت شته ها در تابستان به دلیل گرمای هوا به طور قابل ملاحظه ای کاهش یافته و با شروع پاییز جمعیت آن مجددا افزایش می یابد. این حشره به طول ۲/۵ تا ۳ میلیمتر بوده ، فرم جنسی شته سبز انار در آبان و آذر ماه روی درختان جفتگیری کرده و تخم های خود را روی سرشاخه های انار قرار می دهند.

ب – شته جالیز

شته جالیز در سطح پشتی برگ ها و روی گل ها و جوانه ظریف انتهایی فعالیت می کنند. این شته دارای طول ۱ /۵ میلی متر بوده انتهای شاخک، پنجه ها و کورتیکول ها تیره تر از رنگ عمومی بدن است و این وجه مشخصه آن با شته انار می باشد. در اثر حمله این آفت برگها می پیچند. شته های جالیز به طور بکرزایی زندگی کرده و فرم جنسی تولید نمی کنند.

مبارزه با شته انار

شته انار در طبیعت به وسیله شکارگرها و پارازیت ها کنترل می شوند مبارزه شیمیایی با آفت تنها در صورتی توصیه میشود که جمعیت قابل ملاحظه از شته ها در اول فصل مشاهده شده و احتمال وجود خسارت سنگین مشاهده می شود. برای مبارزه با شته جالیز می توان به روش زیر عمل کرد :

۱ – با ترکیبات روغنی، ترکیبات سوزاننده و یا ترکیبات فسفره روغنی در زمستان بر علیه تخم ها سمپاشی نمود.

۲ – با یکی از ترکیبات سیستمیک مانند دی متوات ها، در بهار قبل از گل دادن سمپاشی نمود.

شپشک آرد آلو انار

حشرات ماده کامل بیضی و به طول ۲/۵ تا ۵ میلیمتر می باشد. بدن آنها از ذرات سفید مومی پوشیده شده است. حشرات نر به رنگ قهوه ای متمایل به زرد است. بیشتر در شمال ایران به چشم خورده و در سایر مناطق خسارت اقتصادی به وجود نمی آورد. ولی در صورت لزوم می توان در موقع ظهور حداکثر پوره ها با مخلوط پودر دو هزار مالاتیون با آنها مبارزه کرد.

غده ای شدن ریشه درختان انار

عامل بیماری نماتدهای مولد غده ریشه می باشد. خسارت این نماتدها در روی درختان انار به صورت توقف رشد ، ضعف عمومی ، زردی برگ ها ، ریزش برگ های فوقانی ، سخت شدن سر شاخه ها و خشک شدن تدریجی آنها مشاهده می شود. غده ای شدن توام با پوسیدگی عمومی ریشه ظاهر شده و موجبات زوال و یا مرگ تدریجی درختان را فراهم می آورد.

مبارزه

آلودگی درخت انار در سال های اولیه مانع از توسعه و نفوذ ریشه گیاه به عمق مناسب زمین شده و با افزایش تدریجی جمعیت انگل موجب زوال و مرگ گیاه می شود. اگر در سال های اولیه شرایطی فراهم باشد که درخت بتواند به قدر کافی ریشه های خود را در خاک گسترش دهد ( فرار ریشه از منطقه اصلی فعالیت نماند که معمولا در عمق بین ۰ – ۱۰ سانتی متری از سطح خاک قرار دارد ) و پس از آن وضعیت نگهداری از باغ مناسب گیاه می تواند فشار وارده از طرف انگل را تحمل نموده و به بارده اقتصادی معقول نیز برسد. زمان مناسب برای این کار حدود ۷-۵ سال می باشد.

درختان پس از آن قادر خواهند بود خسارت نماند را تحمل نموده و در زیر آستانه اقتصادی قرار دهند. در آن صورت جمعیت نماند در خاک اطراف ریشه همواره پایین و طی سالیان بعد به طور متعادل باقی خواهد ماند. شرایط لازم برای استقرار درخت در اراضی آلوده به قرار زیر است:

۱ – خاک محل کشت درختان در موقع کاشت نهال با قلمه آلوده نباشد. ضدعفونی خاک بر علیه نمادهای مولد غده ریشه قبل از کاشت به وسیله متیل بروماید امکان پذیر است.

۲ – در صورت استفاده از نهال یا قلمه ریشه دار، نهال سالم و عاری از نماتد باشد.

۳ – در صورت تهیه نهال از باغات جدید، نهال ها عاری از لارو سن دوم و تخم نماتدهای مولد غده باشد.

۴ – در دوره استقرار درختان از کشت گیاهان میزبان نماند در اطراف درختان اجتناب شود

۵ – با علفهای هرز باغات در دوره استقرار که بسیاری از آنها میزبان نماتدهای مولد غده ریشه هستند شدیدا مبارزه شود.

۶ – جمعیت نماتدهای مولد غده ریشه حداقل سالی یک بار در پاییز و در طی دوره استقرار کنترل شود، تا در صورت وجود آلودگی های قابل توجه قبل از ایجاد صدمات کلی با آنها مبارزه شود.

۷ – با شخم سالانه باغات ریشه های سطحی درختان هرس شده و توسعه ریشه های عمیق تر تسهیل می گردد.

۸ – از کشت درختان انار در خاک های خیلی سبک و ماسه ای که در صورت آلودگی امکان استقرار درخت در آنها وجود ندارد باید اجتناب شود

بیماری ترشیدگی و پوسیدگی انار

عامل بیماری قارچ” nematospora ” می باشد که توسط سن های آلوده فعال در باغات به میوه منتقل می شود. در زمان گلدهی درخت نیش حشره باعث ریزش گل ها می شود و پس از تشکیل میوه در محل نیش حشرات ابتدا لکه های تغییر رنگ یافته تشکیل می گردد که در حالت های اولیه کرم رنگ بوده ولی به تدریج بزرگتر و تیره تر می شوند. در زیر این لکه ها پوست دانه های انار تغییر رنگ داده و به تدریج شروع به له شدن و ترشیدگی می نمایند سرانجام تمام میوه از بین می رود.

مبارزه

الف – مبارزه شیمیایی : هزینه زیاد مبارزه مکانیکی و عدم کارایی کافی این روش در کنترل آفات درختان انار و اجتناب از مبارزه شیمیایی، ساعت طغیان حشرات و فعالیت شدید سن ها روی درختان انار می باشند. استفاده از چند حشره کش لبایسید به صورت مخلوط با کاپتان در چهار مرتبه به فاصله یک ماه از یکدیگر در کنترل بیماری مؤثر بوده است.

ب – توجه به تمایل عامل انتقال بیماری به زندگی در محیط خارج از باغات و در روی گیاهان مرتعی ( احتمالا یکی از علل طغیان حشرات انتقال دهنده و هجوم آنها به باغات انار از بین رفتن این گونه ها در اثر خشکسالی های چند سال اخیر و یا تخریب مراتع می باشد ) این امکان را به وجود می آورد که با بهبود وضعیت پوشش گیاهی اطراف باغات انار از هجوم و خسارت این عوامل به باغات جلوگیری نماییم.

بیماری پوسیدگی طوقه درختان

عامل بیماری گونه ای قارچ از جنس ” phytopthora ” می باشد. علائم این بیماری عبارتند از پوسیدگی ، شکاف خوردگی و سرانجام ریزش پوست در قسمتهای اطراف طوقه است. وقتی پوسیدگی در بخشی از پوست ایجاد شود رشد شاخه مربوط به این قسمت و یا تمام درخت متوقف شده ولی خشک نمی شود. در این وضعیت گاهی درخت در طول سال مقاومت کرده و با ایجاد پوست جدید که معمولا متورم تر از پوست قدیمی است.

درخت انار

ممکن است در محل طوقه بر اثر رشد قارچ های غیر بیماری زا و یا ثانوی سطح چوب سیاه شود، در حالی که پوست قسمت های بالاتر و پایین تر کاملا سالم و رنگ عادی دارند. در باغات آلوده انار نیز علائم بیماری روی ریشه ها مشاهده نشده است آلودگی ریشه موجب خشک شدن و از بین رفتن یکباره درخت می گردد. به همین دلیل درختان بیمار پس از چندی تولید پاجوش و با ریشه های متعدد می کنند و به نظر می رسد که بیماری برطرف گردیده اما در همان سال و یا سال های بعد شاخه های جوان نیز به سرنوشت درخت اصلی دچار می شوند و حتی سریعتر از بین می روند. پس از تکرار این سیکل برای یکی دو بار سرانجام ریشه ها نیز دچار پوسیدگی گردیده و درخت به طور کامل از بین می رود.

امکانات پیشگیری و مبارزه

الف- استفاده از ارقام متفاوت انار : عکس العمل ارقام انار در برابر این بیماری بسیار متفاوت است و در حالی که بعضی از ارقام در اثر این بیماری به سرعت از بین می روند. ارقام دیگری محل ضایعه را ترمیم می کنند. در بعضی ارقام با تحت شرایط خاصی بیماری به ریشه ها هم سرایت می کند در صورتی که در بیشتر واریته ها بیماری فقط در محل طوقه باقی می ماند

ب – مبارزه با شرایط ایجاد بیماری : بیماری در باغاتی که میزان آبیاری در آنها به دلیل کشت محصولاتی مانند سبزی ، سیفی بالا است شایع تر بوده و در شرایط آلودگی خاک به بیماری، آبیاری کرتی نیز مضر و باعث افزایش خسارت می گردد. بنابراین استفاده از هر روش آبیاری و یا کشت که مانع رسیدن آب به طوقه درخت شود در کاهش بیماری بسیار موثر است.

ج – مبارزه شیمیایی : می توان از طریق تراشیدن محل زخم و ضد عفونی کردن آن حداقل دو بار در طول رشد و با استفاده از سموم قارچ کش نظیر کوپراکسی کلرید ، بنومیل و یا متالاکسیل نسبت به از بین بردن بیماری درختان آلوده اقدام نمود.

پست های مرتبط
هر آنچه در مورد کاشت و داشت درخت خرما باید بدانید
کاشت و داشت درخت خرما

آنچه در این مطلب می خوانیم خرمـا بـه عنـوان دومیـن محصـول باغـی کشـور، بـا تولیـد یـک میلیـون تن در سـال، در ۱۵ اسـتان کشـت میشـود. دو سـوم خرمای تولیـدی کشـور ادامه مطلب

کاشت ، هرس ، آفات و بیماریهای درخت سیب
درخت سیب

سیب از خانواده گل سرخیان(Rosaceae) ، زیر خانواده پوموئیده (Pomoideae) و جنس مالوس (Malus) است. درخت سیب در بیش از ۶۰ کشور دنیا کشت می شود. اقلیم مناسب و سازگار ادامه مطلب

کاشت ، داشت و برداشت درخت گردو
کاشت ، داشت و برداشت درخت گردو

درخت گردو بومی منطقه ایران و خاورمیانه است و از این منطقه به یونان و روم و از آنجا به شمال اروپا و سپس به آمریکا راه پیدا کرده است. ادامه مطلب

آشنایی با آفات و بیماری های درخت زیتون و روش کنترل آنها
آفات درخت زیتون ، بیماری های درخت زیتون

زیتون ، درختی نیمه گرمسیری و بومی منطقه مدیترانه است. درخت زیتون در صورت محافظت مناسب می تواند به مدت طولانی ( تا ۱۰۰۰ سال ) عمر کند. زیتون یک ادامه مطلب

4 دیدگاه دربارهٔ «نحوه تکثیر و پرورش درخت انار»

    1. anjerstan

      این بستگی به این داره که قلمه ها رو کجا نگه داری کنید اگر در فضای باز باشه در اثر سرما و جریان هوا قلمه ها زود خشک می شن و لی اگر در یک محیط بسته باشه و قلمه ها رو در گونی نخی مرطوب پیچیده و روی اون رو با نایلون بپوشانید می تونید تا ۴ – ۳ روز قلمه ها را نگه داری کنید ولی بهتره قلمه ها رو همون موقع که می خواهید بکارید تهیه کنید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن

آموزش های بیشتر در کانال اینستاگرام ما

دانلود رایگان کتاب مدیریت آبیاری در باغات

برای دانلود ایمیل خود را وارد کنید