مکان یابی برای کاشت درخت انجیر و احداث باغ

اشتراک گذاری

آنچه در این مطلب می خوانیم

اگر قصد کاشت انجیر در منطقه زندگی خود دارید شناخت وضعیت منطقه ای که می خواهید اقدام به احداث باغ انجیر در آن بنمایید و همچنین آگاهی از شرایط کاشت و نگه داری از درخت انجیر دارای اهمیت می باشد.

مناطق عمده تولید کننده انجیر

تاکنون بیش از ۶۰۰ گونه درخت انجیر در جهان شناخته شده است و هم اکنون در پنج قاره جهان جهت مصرف داخلی یا به عنوان یک محصول صادراتی کشت و پرورش داده می شود. بیشترین سطح زیر کشت انجیر در نواحی حوزه مدیترانه ، دریای سرخ و خلیج فارس می باشد. آمریکا تنها ناحیه خارج از حوزه مدیترانه است که انجیر به صورت چشمگیر در آن کشت می شود. ترکیه ، مصر ، مراکش ، الجزایر و ایران بزرگترین کشورهای تولید کننده انجیر جهان هستند.

این محصول در ایران در ۲۲ استان کشور به صورت دیم و آبی کشت می شود ولی مهمترین استانهای انجیر خیز کشور به ترتیب عبارتند از : استان فارس ، لرستان ، کرمان ، کرمانشاه و خراسان

کاشت درخت انجیر

بزرگترین استان کشور از نظر سطح زیر کشت و میزان تولید انجیر استان فارس و بزرگترین منطقه تولید انجیر شهرستان استهبان در ۱۷۵ کیلومتری شرق این استان می باشد که با داشتن ۲۳۵۰۰ هکتار اولین و مهمترین منطقه انجیر کاری در ایران است. بعد از شهرستان استهبان به ترتیب شهرستانهای نیریز با ۷۸۰۰ هکتار ، داراب با ۵۳۰۰ هکتار ، جهرم با ۵۰۰۰ هکتار و کازرون با ۴۴۰۰ هکتار بیشترین سطح زیر کشت انجیر کشور را به خود اختصاص داده اند.

شرایط آب و هوایی کاشت درخت انجیر

درخت انجیر در آب و هوای نیمه گرمسیری رشد می کند و دوره خواب کوتاهی دارد. درخت انجیر طالب زمستان های ملایم و تابستان های گرم و خشک است. انجیر به روزانه ۶ تا ۸ ساعت نور خورشید برای رشد خود نیاز دارد. سرمای زمستانه نسبت به گرمای تابستانه محدودیت بیشتری را برای رشد درخت انجیر مخصوصا در دوران نهالی ایجاد می کند. البته این بدین معنی نیست که درخت انجیر را در هر منطقه ای با آب وهوای گرم می توان کشت کرد.

حداکثر دمای شهرستان های استهبان و نیریز که یکی از مهمترین قطب های انجیر کشور محسوب می شوند در فصل تابستان در حدود ۴۰ درجه است. هوای خشک و دماهای بالاتر از ۴۰ درجه در تابستان می تواند باعث کاهش رطوبت درخت ، زرد شدن و ریزش برگ ، آفتاب سوختگی و مشکلات مهمی در کیفیت انجیر و افزایش محصول به آفلاتوکسین شود.

کیفیت میوه انجیر خشک بیشتر از انجیر تازه تحت تاثیر درجه حرارت می باشد و در مواقعی که درجه حرارت هوا بالا باشد کیفیت انجیر خشک به شدت پایین آمده و میوه ریز و سیاه و پوک می شود.

سرما

دمای زیر ۹ – درجه سانتی گراد باعث از بین رفتن درخت انجیر می شود. نهال های تازه کاشته شده نسبت به درختان بالغ نسبت به سرما حساس تر هستند. به طوری که دمای ۳ – درجه سانتی گراد مخصوصا اگر در اوایل یا اواسط پاییز قبل از به خواب رفتن کامل درخت اتفاق افتد می تواند به نهال های تازه کاشته شده آسیب وارد کند.

همچنین دماهای زیر صفر در زمستان ممکن است زنبور گرده افشان انجیر را که در درون میوه ” بر” انجیر مشغول زمستان گذرانی است تحت تاثیر قرار داده و این مسئله موجب از بین رفتن زنبور شود. در مقاله نحوه گرده افشانی درخت انجیر می توانید با گرده افشانی درخت انجیر آشنا شوید.

دماهای پایین در فصل بهار بعد از این که جوانه ها رشد کردند نیز می تواند باعث صدمه دیدن جوانه ها و خشک شدن آنها و در نتیجه آسیب به درخت شود.

بارش مورد نیاز کاشت درخت انجیر

انجیر درختی نیمه گرمسیری است و در برابر خشکسالی و کمبود آب مقاومت زیادی دارد ولی کمبود بیش از حد آب باعث کاهش رشد درخت و کاهش میزان و کیفیت محصول می شود. متوسط بارش باران در مناطق عمده کشت انجیر حدود ۳۵۰ – ۴۰۰ میلیمتر است. مناطقی که میزان بارندگی سالیانه آن کمتر از این مقدار است چندان مساعد کاشت انجیر و احداث باغ نمی باشند.

در سال های اولیه کاشت قلمه یا نهال انجیر اگر رطوبت خاک مناسب نباشد و بارندگی کم باشد باید عملیات آبیاری کمکی برای رشد نهال ها انجام شود. آبیاری کمکی نیز بدین صورت انجام می گیرد که بعد از کاشت قلمه یا نهال ، آبیاری هر ۲ هفته یک بار تا آخر سال اول ، در سال دوم آبیاری از فروردین و هر ۳ هفته یکبار و در سال سوم از اردیبهشت ماه تا آخر شهریور و ماهیانه یکبار انجام می گیرد. آبیاری کمکی در سال چهارم قطع شده ولی اگر در تابستان نهالها پژمرده و برگ آنها زرد شد یک نوبت آبیاری باید انجام شود.

پیشنهاد مطالعه  آشنایی با آفت شپشک ستاره ای انجیر و نحوه مبارزه با آن

در مناطق با بارندگی محدود و در شرایط خشکسالی ، کمبود آب را باید با آبیاری درختان جبران کرد. این آبیاری ها باید به گونه ای باشد که درخت در طول سال از آب کافی برخوردار باشد.

کاشت درخت انجیر

در بعضی از مناطق کشاورزان قبل از برداشت محصول اقدام به آبیاری باغ می کنند که هر چند باعث افزایش کیفیت محصول شده و میوه درشت تر و با کیفیت تر می شود ولی چون این آبیاری به مقدار محدود و در فصل تابستان انجام می گیرد سبب رشد ریشه در نزدیکی سطح زمین می گردد که این امر در طی چندین سال باعث عادت درخت نسبت به آبیاری تابستانه و کاهش مقاومت آن نسبت به خشکسالی می گردد. به علاوه با توجه به خشکسالی های اخیر انجام هر ساله آبیاری تابستانه باعث فشار مضاعف به منابع آبی می شود.

انجیر رقم سبز استهبان احتیاج به گرده افشانی دارد و بارش باران در زمان گرده افشانی ( اواخر تابستان و اوایل تابستان ) مانع از انجام عملیات گرده افشانی شده و باعث ریزش محصول می شود. پس اگر قصد کاشت این رقم انجیر را دارید باید به این نکته توجه کنید.

به علاوه بارش باران در زمان برداشت محصول انجیر خشک باعث آسیب شدید به این محصول می شود پس اگر قصد کاشت انجیر و برداشت میوه خشک دارید مناطقی که در شهریور بارندگی دارند مانند مناطق شمالی کشور مناسب کاشت و پرورش انجیر خشک نیست.

رطوبت

قبل از انتخاب محل کاشت درخت، رطوبت نسبی منطقه در طی مرحله رسیدن میوه و خشک شدن آن باید مورد توجه قرار گیرد. رطوبت بالا و بارندگی در زمان رسیدن و خشک شدن میوه انجیر می تواند باعث کاهش کیفیت و افزایش احتمال قارچ زدگی میوه شود. به همین علت از احداث باغ در مناطقی که دارای رطوبت نسبی بالای ۷۰٪ می باشند ترجیحا خودداری شود.

خاک

خواص شیمیایی و فیزیکی خاک بر تغذیه درخت انجیر و در نهایت بر روی کیفیت میوه انجیر اثر دارد. آنالیز خاک برای تشخیص اینکه کدام زمین برای کاشت درخت انجیر دیم یا آبی مناسب تر است و همچنین اعمال روش های برای اصلاح خاک توصیه می شود. برای این کار می توانید از کارشناسان برای انتخاب مکان مناسب برای احداث باغ مشورت بگیرید.

درختان میوه برای رشد مناسب به خاک حاصلخیز نیاز دارند ، بنابراین قبل از کاشت انجیر شرایط حاصل خیزی و مقدار pH خاک منطقه کشت باید بررسی شود. انجیر می تواند در بافت های مختلف خاک مانند خاک شنی ، رسی و لومی رشد نماید. ولی بهترین خاک برای رشد درخت انجیر خاک لیمونی است. به علت ریشه های باریک و فیبری درخت انجیر عمق خاک باید حداقل یک تا دو متر باشد.

شوری خاک

شوری خاک یکی از عوامل محدود کننده رشد درختان انجیر است و اگر شوری خاک بالا باشد درخت انجیر قادر به رشد و تولید محصول نمی باشد بنابراین تعیین میزان شوری خاک قبل از کاشت درخت انجیر و احداث باغ از اهمیت بالای برخوردار است. درختان انجیر جز گیاهان با مقاومت متوسط نسبت به شوری خاک است. انجیر مقدار هدایت الکتریکی ۶ – ۴ میلی موس بر سانتی متر را به راحتی تحمل می کنند و از جهت مقاومت نسبت به خاک های شور در ردیف درختانی مانند زیتون و انار است.

انتخاب قلمه

برای کاشت انجیر باید از قلمه یا نهال سالم ، مقاوم و عاری از هرگونه عوامل بیماری زا و آفات و از نهالستان های دارای مجوز تهیه شود. تعداد ریشه های فرعی نهال ها حداقل ۵ عدد و طول آنها بیش از ۲۰ سانتی متر باشد. قلمه ها باید بعد از آماده شدن ضد عفونی شده و بعد از خشک شدن مواد ضد عفونی ، قلمه ها در زمین آماده شده کاشته شود.

پیشنهاد مطالعه  علل و عوامل زرد شدن و ریزش برگ درختان انجیر

کاشت درخت انجیر

در بین درخت های کاشته شده فضای مناسب در نظر گرفته شود تا استفاده از ماشین آلات و وسایل لازم امکان پذیر باشد. لوازم و تجهیزات نباید موجب صدمه به درخت انجیر و یا موجب آلودگی درخت به آفات و یا بیماری ها شود.

لازم است در باغ ارقام مختلف برحسب زمان کاشت قلمه ها به صورت جداگانه در ردیف ها و در قطعات متمایز قرار گیرند. گودال های حفر شده برای کاشت قلمه یا نهال به اندازه کافی بزرگ باشد تا ریشه قلمه ها و نهال ها براحتی در درون آن رشد کند. برای اینکار می توانید گودال های به عمق ۱ تا ۱٫۵ متر و عرض ۸۰ – ۵۰ سانت ایجاد کنید. باید به این نکته توجه کرد که هر چه خاک سنگین تر باشد باید گودال ایجاد شده بزرگتر باشد.

بهترین زمین برای کاشت درخت انجیر زمین هایی است که مقداری شیب داشته باشند. بهتر است قبل از کاشت درخت انجیر نقشه و پلن کاشت تهیه شود تا محل قراری گیری هر درخت در درون زمین از قبل مشخص باشد. زمان مناسب کاشت درخت انجیر از اوایل اسفند تا اواسط فروردین ماه است. قبل از کاشت قلمه ها باید عملیات به ورزی و آماده سازی زمین شامل تسطیح خاک ، تراس بندی در زمین های شیب دار ، حفر گودال برای کاشت نهال و شخم عمود بر شیب انجام شود.

در ویدیو زیر با نحوه کاشت درخت انجیر و احداث باغ بیشتر آشنا می شویم :

محصولاتی مانند ذرت که باعث تشکیل آفلاتوکسین می شوند نباید در اطراف باغ انجیر کشت شوند. عملیاتی مانند هرس کردن ، کود دادن ، آبیاری و محافظت های درخت انجیر باید در وقت مناسب خود انجام پذیرد.

در باغ های آبی تنظیم دوره آبیاری متناسب با نوع خاک ، شرایط محیطی و آب و هوای منطقه باید مورد توجه باشد به علاوه استفاده از روش آبیاری مناسب به ویژه آبیاری تحت فشار توصیه می شود.

گام های مؤثر قبل از برداشت محصول

۱ – هرس مناسب برای افزایش میزان محصول بسیار تاثیر گذار است. هرس شاخه های پایینی و جلوگیری از تماس میوه های آن با خاک ضروری می باشد، ضمن آن که هرس شاخه های بیمار، آفت زده و خشک باید در هر سال انجام گیرد.

۲ – شناخت انواع بیماری ها و آفات درخت انجیر و مبارزه فیزیکی ، شیمیایی ، بیولوژیکی و تلفیقی با آفات ، حشرات ، قارچ ها و بیماری ها و همچنین تعیین نوع و زمان مناسب استفاده از سموم و قارچ کش ها ضروری است.

۳ – از انجام هرگونه عملیات خاک ورزی ( دادن خاک ، شخم زدن ، ایجاد آبگیر ) از فاصله دو هفته تا یک ماه قبل از برداشت محصول که منجر به جابجایی و گسترش قارچ ها می شود، باید اجتناب شود.

۴ – بر اساس آنالیز آب و خاک باید تغذیه مناسب درخت صورت گیرد.

پست های مرتبط
هر آنچه در مورد درخت انجیر باید بدانید
درخت انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم درخت انجیر از ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد توسط انسان کشت می شده است. درخت انجیر از تیره توت و از گونه فیکوس ها ادامه مطلب

آشنایی با تعدادی دیگر از آفات درخت انجیر
آفات درخت انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم مورچه مورچه یکی از مهمترین آفات درخت انجیر محسوب می شود. خسارت این آفت در باغات انجیر در دو زمان می باشد. ۱ - ادامه مطلب

علل و عوامل زرد شدن و ریزش برگ درختان انجیر
زرد شدن برگ درختان انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم زرد شدن و ریزش برگ درختان انجیر از عوارضی است که اگر به سرعت درمان نشود باعث از بین رفتن محصول و حتی شاید ادامه مطلب

چگونگی داشت و نگهداری از درختان انجیر
داشت و نگهداری درختان انجیر

آنچه در این مطلب می خوانیم داشت درخت انجیر شامل انجام عملیاتی برای حفاظت و نگهداری از درختان انجیر از مرحله کاشت قلمه تا رشد کامل درخت می باشد. این ادامه مطلب

27 دیدگاه دربارهٔ «مکان یابی برای کاشت درخت انجیر و احداث باغ»

  1. سلام میشه لطف کنید در هر هزار متر چند تا نهال میشه کاشت …؟

    وبهترین نهال درخت انجیر برا خشک کردن کدام نوع میباشد؟

    1. بین ۱۰ تا ۱۵ عدد به ازای هر ۱۰۰۰ متر مربع ، ابن بستگی به آبی بودن و یا دیم بودن باغ و میزان بارندگی منطقه داره. نهال انجیر استهبان

  2. واینکه بعد از چند سال کاشت با رعایت پروتکل های قوانینی که تو توضیحات عرض کردید ، محصول میده در هر میانگین نهال سال اول محصول دهی ؟

    1. تقریبا از سال ۴ -۵ به بعد ولی اگر می خواهید صرفه اقتصادی داشته باشه حداقل باید ۷ الی ۸ سال از کشت نهال بگذره

    1. بستگی به میزان رشد درخت داره ولی اگر خوب رشد کرده باشه به طور متوسط بین ۵ تا ۱۰ کیلو گرم انجیر خشک

  3. سلام
    ببخشید میخواستم ببینم در شهرستان ارسنجان قسمت های دامنه کوه با خاک مخلوطی قابل کشت هست؟

    1. بله ، ولی اگر مکانی باشه که قابلیت آبیاری داشته باشه بهتره ، اگر شیب زیاد باشه باید حتما تراس بندی کنید تا درخت قابلیت جمع آوری آب باران رو داشته باشه

  4. سلام خسته نباشید در حومه شهرستان مرودشت زندگی میکنم زمین کشاورزی دارم به علت نداشتن آب حدود ۳۰۰۰مترآن را می خواهم به باغ انجیر اختصاص دهم آیا کشت دیم باتوجه به بارندگی منطقه مرودشت که بعضاً کم بارش هست امکان احداث باغ وجود دارد زمین مسطح وPhخاک آن هم نمی دانم ولی جو دیم با بارندگی خوب و عالی میشه وسوال آخر فاصله هر نهال چند متر وچند تعدادلازم هست باتشکر فراوان

    1. بله درخت انجیر جز درختانی است که می تونید به صورت دیم بکارید اما نهال اون برای رشد مناسب در سال های اولیه احتیاج به آبیاری کمکی داره که برای آبیاری اونها می تونید از تانکر آب استفاده کنید. فاصله بین نهال ها با توجه به دیم بودن زمین بین ۷ الی ۸ متر مناسبه یعنی شما می تونید در ۳۰۰۰ زمین تون چیزی بین ۳۵ تا ۴۰ ، اصله درخت انجیر بکارید

  5. سید ابراهیم صادقی

    سلام
    در مناطق روستای گلمکان از توابع مرودشت که اقلیمی شبیه سیوند دارد آیا کاشت انجیر جواب میدهد.محدوده ای ۶هکتاری با آب چاه چند درخت بکاریم.
    آیا پرندگانی چون دارکوب و گنجشک صدمه به محصول نمی زنند.
    سوال بعد اینکه در صورت فاصله گذاری مناسب بین درختان آیا میتوان در فواصل بین آنها و بطور محدود(مثلا یک ردیف بین دو درخت)زعفران کاشت؟
    ببخشید از تعدد سوال و سپاس از حوصله تان.

    1. باید شرایط آب و هوایی منطقه متناسب با آنچه در مطلب گفته شده باشد. اگر شرایط متناسب باشد بله می توانید. برای ۶ هکتار بین ۶۵۰ تا ۸۰۰ درخت مناسب است. پرندگان میتوند به محصول آسیب بزنند ولی با بستن تور می توان خسارت رو کم کرد. اگر میزان کاشت زعفران خیلی محدود باشه بله می تونید ولی بهتره این کار انجام نشه

    1. اگر شرایط آب و هوای منطقه نزدیک به آنچه در مطلب گفته شد باشه برای کاشت مناسبه و می تونید بکارید

  6. سلام من منطقه ما میزان بارش زیر نرمال هست و گرما تابستان میانگین ۴۵ درجه هست و زمستان میانگین حدود ۱۵درجه هست جنس خاکی میخوام انجبر بکارم رس هست مزرعه گندم بوده ایا جواب میده انجیر دسترسی ب ابیاری قطره ای هم دارم با تشکر

    1. یه مقدار هوا منطقه تون برای کاشت درخت انجیر گرمه ، خاک رس هم چندان برای کاشت انجیر مناسب نیست هر چند درخت انجیر در اکثریت خاکها قابلیت رشد داره اما همین که آب در اختیار دارید یه امتیازه و امکان کاشت درخت انجیر برای شما وجود داره

  7. سلام و عرض ادب صالحی هستم قصد کاشت یک هکتار باغ انجیر دیم در سرحد شهرستان اقلید شهر دژکرد، آیا شرایط آب و هوای این اجازه را به ما می ده ممنون، بارندگی منطقه ۵۰۰ میلی متر بالا، زمستان سرد و یخبندان، زمین شیب دار

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن

دانلود رایگان کتاب مدیریت آبیاری در باغات

برای دانلود ایمیل خود را وارد کنید