مهمترین علف های هرز زمینهای کشاورزی و ۴ روش مبارزه با آنها

اشتراک گذاری

آنچه در این مطلب می خوانیم

علف های هرز به عنوان جزء جدایی ناپذیر و یکی از مهمترین عوامل کاهش دهنده محصولات کشاورزی  به شمار می‌روند به طوری که این گیاهان میلیونها تومان در سال به کشاورزان خسارت وارد می کنند. خسارت علفهای هرز به محصولات زراعی می تواند بین ۱۰ تا ۱۰۰ درصد متغیر باشد و اگر این گیاهان بدرستی کنترل یا مدیریت نشوند زیان آنها به تولیدات کشاورزی می تواند بیش از  خسارت آفات و بیماریها باشد.

در مقاله های قبل با روش های مبارزه با آفات کشاورزی آشنا شدیم در این مقاله با روش های مبارزه با علف های هرز و تعدادی از علف هرز مهم بیشتر آشنا می شویم.

از دویست و پنجاه هزار گونه گیاهی شناخته شده حدود ۲۵۰ گونه (۰/۱ درصد) آن علف هرز می باشند که ۷۶ گونه از آنها جزء مضرترین علفهای هرز دنیا به شمار می روند. این ۷۶ گونه به ۳۰ خانواده گیاهی تعلق دارند که حدود نیمی از آنها متعلق به دو خانواده گندمیان(Poaceae) و کاسنی(Asteraceae) می باشند.

علفهای هرز مانند هر گیاه دیگر ، بخشی از پوشش گیاهی هر منطقه محسوب شده و با جلوگیری از فرسایش خاک ، افزودن به مواد آلی خاک و تأمین منابع غذایی برخی جانوران و میکرو ارگانیسم ها در ثبات و پایداری اکوسیستم ها نقش دارند. اما از آنجا که زیان و خسارت آنها بر محصولات کشاورزی بیش از سود آنها می باشد باعث شده تا غالباً به دید منفی به آنها نگریسته شود تا جایی که این نگرش منفی حتی در اسم گذاری آنها (علف هرز) نیز منعکس شده است.

خصوصیات علف های هرز

اکثر گیاهانی که به عنوان علف هرز طبقه بندی شده اند از نظر رشد و نمو بسیاری از خصوصیات زیر را دارا می باشند :‌

  • تولید بذر فراوان ( پتانسیل تولید جمعیت های بزرگ )
  • امکان رویش و رشد و نمو در شرایط نامساعد خاک و آب و هوایی
  • تثبیت سریع جمعیت در منطقه تحت اشغال
  • حفظ قوه نامیه بذرهای دفن شده در خاک برای مدتی طولانی
  • سازگاری و پراکندگی در سطح وسیع
  • برخورداری از اندام های رویشی متنوع برای تکثیر مانند ریزوم ، استولون ، غده ، پیاز و ….

انواع علف های هرز

علف های هرز را می توان از نظر مورفولوژی ، نوع زندگی و چرخه زندگی تقسیم بندی کرد.

انواع علف هرز از نظر مورفولوژی

به طور کلی علفهای هرز به دو گروه پهن برگ ها (دو لپه ای) و باریک برگ ها (تک لپه ای) تقسیم می شوند. علفهای هرز پهن برگ به خانواده‌های گیاهی مختلفی از جمله خانواده مرکبان ، بادنجانیان ، بقولات ، چلیپائیان ، اسفناجیان ، پنیرکیان و پیچکیان تعلق دارند. اما اکثر علفهای هرز باریک برگ از دو خانواده گندمیان و شبه گندمیان یا جگن ها منشاء گرفته اند.

علفهای هرز پنیرک ، علف هفت بند ، شیر پنیر یا علف شیر ، سلمک یا سلمه تره ، خردل وحشی ، خورجینک ، گلرنگ وحشی از جمله علفهای هرز پهن برگ و علف های هرز جو موشی ، یولاف وحشی ، علف قناری یا خونی واش ، دم روباهی ، چاودار وحشی و بروموس آویخته جزء علف های هرز باریک برگ هستند.

 

انواع علف هرز از نظر نوع زندگی

 

در این تقسیم بندی توانایی علف هرز در انجام فتوسنتز و اتکای آن به میزبان به عنوان ملاک طبقه بندی در نظر گرفته شده است. از این دیدگاه علف های هرز در ۳ گروه جای می گیرند:

  • علف هرز کامل :  مانند پنیرک ، جوموشی
  • علفهای هرز انگل: مانند سس و گل جالیز ، تیره پیچک صحرایی ، چشم بلبلی یا شیرینگ
  • علفهای هرز نیمه انگل : مانند دارواش از خانواده ارکیده ها

 

انواع علف هرز از نظر چرخه زندگی

 

که عبارتند از : علفهای هرز یکساله ، دو ساله و چند ساله

 

علف های هرز یک ساله

 

علف های هرز یک ساله بر اساس زمان جوانه زنی به دو گروه تقسیم بندی می شوند :

• یک ساله های زمستانه : این گروه علف هایی هستند که در پاییز جوانه زده و در زمستان رشد می کنند و تشکیل بذر آن در بهار سال بعد می باشد. از آن جمله می توان کیسه کشیش ، خاکشیر و گونه ها علف های هرز خانواده خردل را نام برد.

• یک ساله های تابستانه : این علف های هرز در بهار جوانه زده و در طول تابستان رشد می کنند و تشکیل بذر آن در تابستان یا پاییز همان سال می باشد. مثال های آن سوروف ، دم روباهی ، خرفه ، سلمه تره ، جارو و گونه های تاج خروس و علف هفت بند و … می باشند.

علف های هرز چند ساله

علف های هرز چند ساله بر اساس نوع سیستم ریشه به دو دسته تقسیم بندی می شوند :

چند ساله های ساده : این گیاهان قادر به تکثیر از همان ریشه از سالی به سال دیگر می باشند اما هیچ انشعاب جانبی زیر زمینی در آنها وجود ندارد مثل گل قاصدک و بارهنگ

چند ساله های خزنده : این گیاهان می توانند از طریق سیستم ریشه هم در سالهای بعد رشد کنند اما اندام های تکثیر رویشی خزنده دارند مانند علف هرز مرغ ، قیاق ، اویارسلام زرد ، ارغوانی و پیچک صحرایی

به طور کلی علفهای هرز یکساله ، دو ساله و چند ساله ساده توسط بذر تکثیر می شوند. اما چند ساله های خزنده علاوه بر بذر از طریق ریزوم ، استولن ، غده پیازی و ریشه های جوانه زا نیز تکثیر می یابند.

خسارت علف های هرز

۱ – رقابت با محصول کشاورزی در جذب رطوبت ، مواد غذایی، نور و اشغال فضا

۲ – کاهش محصول زمین های کشاورزی و باغات میوه

۳ – ایجاد مسمومیت در دام و طیور و حتی خود انسان توسط بعضی از علفهای هرز سمی به صورت مختلف (اختلاط با محصول و مصرف خوارکی آنها ، تماس با قسمتهای سمی و …) 

۴ – علفهای هرز به عنوان پناهگاه و میزبان برخی از عوامل بیماری و آفات گیاهان زراعی محسوب می گردند و بطور غیر مستقیم می توانند خسارت زا باشند .

۵ – صرف زمان و انرژی در جهت کنترل علفهای هرز و ایجاد هزینه اقتصادی بر دوش کشاورز

۶ – خسارت از طریق ترشح مواد سمی در داخل خاک و مسموم کردن گیاهان زراعی

پیشگیری از گسترش علف های هرز

  • کاشتن بذر گیاهان عاری از علف هرز
  • جلوگیری از به بذر نشستن علف هرز
  • جلوگیری از حمل بذر علف هرز به یک منطقه توسط ماشینهای کشاورزی و کود حیوانی آلوده به علفهای هرز و آب آبیاری آلوده به بذرهای علفهای هرز 

روش های مبارزه با علف های هرز

روش های متداول در کنترل علفهای هرز عبارتند از :

۱- روش مکانیکی ۲ – روش زراعی ۳ – روش بیولوژیکی ۴ – روش شیمیایی

مبارزه مکانیکی با علف های هرز

سوزاندن علفهای هرز ، چیدن و وجین کردن از روشهای مهم مبارزه مکانیکی با علف های هرز است. وجین علفهای هرز با ریشه کن کردن آنها همراه است ولی چیدن علفهای هرز با حذف بخشی از قسمت هوایی گیاه ( برگ و ساقه ) انجام می‌شود. وجین علف ها هرز با استفاده از دست ، تیشه ، بیل ، بیلچه و یا با ماشینهای کشاورزی مانند کولیتواتورها انجام می گیرد.

مبارزه بیولوژیکی با علف های هرز

در این روش معمولا از یک حشره یا پاتوژن گیاهی برای مبارزه با علفهای هرز استفاده می‌کنند. شرایط لازم برای کنترل بیولوژیکی این است که عامل کنترل بایستی در روی میزبان بطور اختصاصی زندگی کند. اگر عامل کنترل علف های هرز حشره باشد آن حشره بایستی قادر به انتشار ، تکثیر و زنده ماندن در شرایط جدید آب و هوایی را دارا باشد.

نکته دیگر اینکه بایستی جمعیت علف هرز و عامل کنترل در مقیاس پائین تثبیت شود. و دیگر اینکه با بررسی‌های آزمایشگاهی قبلی ، بی‌خطر بودن حشره مورد نظر و عدم امکان تغییر میزبان به گیاهان زراعی منطقه به اثبات رسیده باشد. برای کنترل بیولوژیکی علف های هرز میتوان از موجوداتی مانند دام ، حشرات و قارچ ها استفاده کرد.

مبارزه زراعی با علف های هرز

رعایت دوره تناوب از مهمترین روشهای مبارزه زراعی با علف های هرز است. دوره تناوب عبارتست از کاشت گیاهان گوناگون در طی سالهای متوالی در یک زمین.

لازم به ذکر است که علفهای هرز به دو دسته عمومی و اختصاصی تقسیم می‌شوند. علف هرز عمومی‌ بدون توجه به نوع گیاه میزبان در اکثریت مزارع دیده می‌شود. علف هرز اختصاصی مختص گیاهان خاص از گونه های گیاهی است. طبیعی است در مورد علفهای هرز اختصاصی کشت متوالی یک نوع گیاه در چندین سال باعث طغیان علفهای هرز خاص آن گیاه می‌شود.

مبارزه شیمیایی با علف های هرز

این روش مبارزه در عمل بیشترین قسمت از مبارزه با علفهای هرز را تشکیل می‌دهد. در این روش مبارزه ، از سموم شیمیایی یا علف کش‌ها برای کنترل علفهای هرز استفاده می‌کنند. واژه علف‌کش به هر نوع ماده شیمیایی اتلاق می‌شود که برای از بین بردن یا کم کردن رشد علفهای هرز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع علف کش ها

از جنبه های مختلفی می توان علف کش های شیمیایی را گروه بندی کرد.

الف – از نظر طیف تأثیر

ب- از نظر نحوه ورود به بافت گیاهی

ج- از نظر زمان مصرف

الف – از نظر طیف تأثیر

انواع علف کش ها از نظر طیف تاثیر

  • علفکش های عمومی: هر نوع گیاه و رستنی اعم از باریک برگ ، پهن برگ ، علف هرز یا گیاه زراعی را از بین می برد. مانند گراماکسون و راندآپ.
  • علفکش های انتخابی: این دسته از علفکش ها را می توان با غلظت توصیه شده در محصول مقاوم ، علیه علفهای هرز حساس به کار برد. به طور مثال توفوردی یک پهن برگ کش انتخابی در مزارع غلات ( گندم و جو ) است .

انواع علف کش ها از نظر ورود به بافت گیاه

۱ – تماسی: علف کش های تماسی فقط قسمتهایی از علف هرز را که به سم آغشته شده است را خشک می کنند مانند گراماکسون و دینوسب. این علف کش علف های هرز یکساله را از بین می برد اما تاثیری بر روی کنترل علف های هرز چند ساله ندارد. رشد مجدد علف های هرز چند ساله از بخشهای زیرزمینی در اثر کاربرد این نوع از علف کش ها رخ می دهد.

۲ – نفوذی یا سیستمیک : این علف کش ها از طریق آوند ها در گیاه انتقال یافته و با رسیدن به بافت های حساس به آن آسیب می رسانند. این نوع علف کش در کنترل علف های هرز چند ساله کاربرد دارد.

انواع علف کش ها از نظر زمان مصرف

  1. علف کش های دوران آیش
  2. علف کش های قبل از کاشت : علف کش های که قبل از کاشت گیاه در زمین مورد استفاده قرار می گیرد
  3. علف کش های پیش رویشی : علف کشهای پیش رویشی علف های هرز را در مرحله جوانه زنی بذر یا به محض ظهور آنها در خاک کنترل می کنند.
  4. علف کش های پس رویشی : علف کش های پس رویشی علف های هرز موجود را پس از سبز شدن کنترل می کنند.

معرفی تعدادی از علف های هرز

علف هرز مرغ

گیاهی است چند ساله خوابیده بر زمین و رونده که توسط بذر ، ریزوم و استولون تکثیر می شود. ساقه های زیر زمینی (ریزومها) و آنهایی که در روی زمین هستند (استولن) شامل تعداد زیادی بندهای کوتاه و برگهای فلس مانند هستند. از محل این بندها ساقه های هوایی ظریف و یا یک گیاه جدید تولید می شود .

گل های این گیاه به رنگ سبز تا سبز متمایل به ارغوانی می باشد. با این که بذرهای این گیاه همیشه بارور نیستند ولی باید از پراکنش آنها جلوگیری کرد. شخم بهاره به شدت باعث گسترش مرغ می شود.

علف های هرز

وجود ریزوم علف مرغ مانع از اجرای عملیات شخم در خاک و همچنین برداشت برخی محصولات ریشه ای می شود. سایه اندازی گیاهانی مانند چاودار و جو زمستانه مانع گسترش مرغ می شود ولی پایین بودن میزان تراکم گیاهان باعث گسترش آن می شود.

مناسبترین زمان کنترل این گیاه در تیرماه و مرداد و پس از غلات زود رس مانند جو زمستانه است در این زمان علف های هرز ذخایر غذایی خود را برای تشکیل بذر مصرف می کنند ولی بذر کامل نشده و آماده زمستان گذرانی نیست. بنابراین با انجام شخمهای مکرر به خوبی می توان از رشد و گسترش آن جلوگیری کرد.

کشت گیاهان علوفه ای سریع الرشد پس از عملیات شخم با جذب مواد غذایی باعث رقابت با ریزمهای زنده باقی مانده مرغ در خاک می شوند. ریزوم این علف هرز در عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتری خاک مدفون می گردند بنابراین برای کنترل آن باید شخم در عمق بیش از ۳۰ سانتیمتری انجام شود.

خارلته یا کنگر صحرایی

گیاهی است چند ساله که میتواند به ارتفاع ۱۵۰ سانتی متر رشد کند. این گیاه  توسط بذر و ساقه های خزنده زیر زمینی تکثیر می شود. برگها آن صاف یا کمی دندانه دار ، ساقه تو خالی و در بخشهای بالایی منشعب است. علف هرز خارلته ریشه های متراکم با گسترش جانبی زیاد دارد.

اندامهای هوایی در اواخر تابستان از بین می روند ، اما ریشه های آن زنده مانده و در سال بعد تولید اندامهای هوایی می کنند. گلها به رنگ ارغوانی تا قرمز دیده می شوند. بذرهای این گیاه به رنگ قهوه ای تیره و بالدار هستند. هر گیاه ممکن است هزاران بذر تولید کند. گلدهی این گیاه اواخر بهار است اما تا اواخر تابستان میتواند به رشد خود ادامه دهد.

بذرهای این گیاه می توانند در داخل خاک سالها به حالت خواب زنده بمانند. بذر خارلته علی رغم قدرت انتقال به مناطق دور دست نقش زیادی در گسترش آن ندارد. اگر شخم و قطع گیاه قبل از گلدهی در بهار انجام شود به دلیل وجود ذخایر غذایی کافی اندامهای زیر زمینی گسترش یافته و تولید اندامهای هوایی جدید می کند.

علف های هرز

یکی از روش های کنترل علف هرز خارلته استفاده از گیاهانی مانند یونجه در سالهای متناوب است. این گیاهان به دلیل داشتن ریشه های عمیق قادر به شکستن لایه شخم و از بین بردن شرایط مناسب رشد این علف های هرز هستند.

شخم کامل زمستانه و به دنبال آن شخم در بین ردیفهای گیاهان ریشه ای و استفاده از گیاهان با پوشش متراکم و یا کود سبز می تواند تا حد زیادی از شدت علف هرز بکاهد. عملیات شخم در ماههای تیر و مرداد که ذخایر گیاه به حداقل خود رسیده است نیز روش موثری در کنترل این علف هرز است.

کنترل این علف توسط چرای دام زمانی موثر خواهد بود که علف های هرز و علف های چمنی هر دو در حال رشد باشند. ( یعنی در اواخر بهار ) چرای زود هنگام رشد علف های چمنی را به تاخیر می اندازد و باعث رشد علف های هرز می شود.

علف هرز دم روباهی

گیاهی علفی ، یکساله زمستانه به ارتفاع حدود ۶۰ سانتی متر که توسط بذر تکثیر می گردد. برگهای آن باریک و نوک تیز هستند. سطح زیرین برگها براق و حاشیه آنها دارای ناهمواریهایی ظریف می باشد.

این گیاه ساقه های صاف و بدون کرک دارد. دم روباهی گل آذین سنبله ای سبز یا ارغوانی رنگ دارد. میوه گندمه بوده و بذرهای آن ریز است. فصل گلدهی آن اواخر بهار است و اوایل تابستان تولید بذر و دانه می کند.

دم روباهی یکی از علف های هرز مشکل ساز در مزارع تحت تناوب کشت غلات به ویژه گندم و جو است . این علف هرز برای جوانه زنی به بستر نرم و سبک احتیاج دارد و در صورت مدفون شدن در اعماق خاک برای چندین سال در حال خواب باقی می ماند.

علف های هرز

به دلیل همزمان بودن رشد گیاه با غلات نمی توان از دندانه برای کنترل آن استفاده کرد. به علاوه بذرهای این علف هرز قبل از برداشت محصول ریزش می کند. برای کنترل این علف هرز می توان از تناوب طولانی و متنوع و یا شخم قبل از کاشت استفاده کرد.

ترشک

علف هرزی است چند ساله ، که توسط بذر و یا از طریق ساقه های زیر زمینی خزنده تکثیر می شود. برگهای آن باریک و سرنیزه ای است. ساقه های آن غالباً قرمز تیره و تقریباً هم رنگ برگها هستند.

گلهای ترشک بسیار کوچک ، به رنگ قرمز تا زرد که به صورت سنبله دیده می شوند. میوه این گیاه کوچک و بالدار بوده و بذرها زاویه دار هستند و به راحتی توسط جریان آب منتقل می شوند. هر گیاه قادر است حدود هزار بذر تولید کند.

این گیاهان از جمله علف های هرز مهم هستند که در چراگاهها مشکلات زیادی به وجود آورده اند. تولید بذر زیاد ، رشد بذر حتی پس از ۱۰ سال و رشد مجدد ریشه پس از قطع اندام های هوایی از عواملی هستند که کنترل این علف های هرز را با مشکل مواجه کرده است.

پراکندگی بذر ترشک توسط مدفوع دام عامل اصلی در آلودگی مزارع به این علف هرز است. خریداری و استفاده از بذرهای آلوده به تخم علف های هرز یا بذرهای که در هنگام برداشت روی زمین انباشته شده اند می تواند از عوامل دیگر پراکنش بذر علف های هرز باشد.

علف هرز ترشک به دلیل ضعف در رقابت با سایر گیاهان با کاشت محصول به شکل متراکم و مدیریت صحیح قابل کنترل هستند. ولی اگر به دلیل تراکم کم محصول به سطح خاک برسد بذر ترشک جوانه زده و به آسانی رشد می کنند. بهره برداری بیش از چراگاهها و حاصلخیزی زیاد خاک این مساله را تشدید می کند.

علف های هرز

کنترل منظم مکانیکی علف هرز قبل از رشد ریشه اصلی میزان بذر را کاهش می دهد ولی مشکل رشد مجدد ریشه ها پس از شخم وجود دارد برای رفع این مشکل دو راه وجود دارد ۱ – خارج ساختن ریشه از خاک با کمک بیل و یا بیلچه و سوزاندن آنها ۲ – انجام شخم سبک در اوایل تا اواسط تابستان ، با انجام این کار ریشه در سطح خاک در معرض نور خورشید قرار گرفته و از بین می رود.

برای مبارزه شیمیایی با این علف هرز می توان از علکش های توفوردی و گرانستار در زمان مناسب استفاده کرد

سرخس

در حال حاضر سرخسها از مهمترین علف های هرز کوهستانی هستند که به سرعت تکثیر می یابند و روشهای مبارزه با آن بسیار محدود است. این علف هرز برای دام بسیار سمی هستند.

سرخسها فاقد بذر هستند و بجای آن اسپور تولید می نمایند. بنابراین گسترش آنها از طریق شبکه وسیعی از ریزومهای زیر زمینی انجام می شود. برگهای جدید سرخس معمولا در بهار ظاهر می شوند و با اولین یخبندان پاییزه از بین می روند.

علف های هرز

شخم برگردان می تواند روش مناسبی برای کنترل سرخسها باشد. برای به دست آوردن نتیجه مطلوب ، شخم برگردان باید بین ماههای تیر و مرداد انجام شود. برای اطمینان از ریشه کن کردن کامل آن عملیات شخم در تابستان تکرار شود. برای کنترل این علف هرز از وسایل مکانیکی نیز می توان استفاده نمود این روش زمانی موثر خواهد بود که عمل قطع کردن چندین سال پیاپی انجام شود.

ارزن وحشی یا چسبک

گیاهی است یک ساله که توسط بذر تکثیر می شود. برگهای این گیاه فاقد کرک و سر نیزه ای شکل هستند که در ابتدا به رنگ سبز اند و در انتهای فصل زرد رنگ می شوند. ساقه گل دهنده آن سبز رنگ و متمایل به قرمز، بدون کرک و یا در قسمت های پایین پوشیده از پرزهای ریز است.

علف های هرز

گل استوانه ای شکل که نزدیک به انتها کمی خمیده است. بذر این گیاه ابتدا به رنگ سبز و در زمان رسیدگی کامل تبدیل به قهوه ای تیره تا سیاه می شود. هر گیاه قادر است تعداد بسیار زیادی بذر تولید نماید. در خرداد ماه جوانه زده و فصل گلدهی آن مرداد تا شهریور ماه است.

علف هرز قیاق

گیاهی است چند ساله به ارتفاع حدود ۲ متر که بوسیله بذر و ریزوم تکثیر می شود. برگهای این گیاه به رنگ سبز روشن ، دارای رگبرگ میانی سفید رنگ و عریض که معمولا از وسط تا خورده است. ساقه هوایی آن خشن و دارای تعداد زیادی برگ است.

علف های هرز

ساقه های زیر زمینی (ریزوم) ضخیم ، گوشتی و سفید رنگ دارد که می تواند منشا گیاه جدید باشد. ریشه های این علف دارای ترشحات سمی است. گل آذین آن به رنگ سبز متمایل به قرمز ، کرکدار است.

بذر این علف هرز به رنگ قهوه ای تیره و گاهی روشن یا قهوه ای متمایل به قرمز و نوک تیز است. هوای گرم و آفتابی را می پسندد و فصل گلدهی و تولید بذر آن مرداد و شهریور ماه است

با شخم عمیق و جمع آوری ریشه ها می توان از گسترش این گیاه جلوگیری کرد. زهکشی مناسب زمین و از بین بردن شوری خاک در کنترل گیاه قیاق می تواند موثر باشد. برای مبارزه شیمیایی میتوان از علف کش عمومی مانند رانداپ یا پاراکوات استفاده نمود.

جو وحشی یا دم موشی

گیاهی است علفی یک ساله که بوسیله بذر تکثیر می شود. بذرهای این گیاه کوچک و ظریف اند. برگهای پهن و نوک تیز ، فاقد کرک یا کمی کرکدار دارد. غلاف برگ و بخشهای قاعده ای آن نیز کم و بیش کرکدار است.

گل آذین سنبله ای استوانه ای شکل دارد. در اوایل بهار در اردیبهشت ماه ظهور کرده و در خرداد ماه تولید بذر و دانه می کند.

علف های هرز

پنیرک

علف هرزی است چند ساله که توسط بذر و یا به وسیله اندامهای رویشی زیر زمینی تکثیر می شود. برگها تقریباً گرد ، کرکدار و در حاشیه ها دارای دندانه های گرد است. گلها این علف هرز کوچک و به رنگ سوسنی یا سفید هستند که به صورت منفرد یا چند تاییی بر روی دمگل قرار دارند.

علف های هرز

میوه این گیاه فندقه ای شکل است که در زمان رسیدگی کامل باز شده و از هر قسمت آن یک بذر کوچک خارج می شود. بذرهای پنیرک گرد و شیاردار و به رنگ قهوه ای می باشند. فصل گلدهی این گیاه در طول تابستان بوده و بذرها نیز در تابستان و پاییز می رسند.

از تلفیق روشهای فیزیکی و شیمیایی می توان در مبارزه با علف هرز پنیرک که یکی از مهمترین علف های هرز زمینهای کشاورزی است استفاده کرد. وجین و کندن علف با دست ، شخم زدن زمین به عمق حداقل ۲۵ سانتیمتر و سوزاندن علف با استفاده از شعله افکن از روشهای فیزیکی مبارزه با علف هرز پنیرک است. برای مبارزه شیمیایی هم می توان از علف کش های گرانستار ، اتال فلورالین ، متریبوزین مکوپروپ پی+دیکلوپروپ پی استفاده کرد.

علف هرز سوروف

گیاهی است علفی ، یک ساله ، که توسط بذر تکثیر می شود. دارای برگهای کشیده که در حاشیه زبر و خشن است. ساقه های آن راست و قوی بوده و تحت شرایط مناسب و در صورت تماس گره های پایینی با خاک ریشه های نابجا تولید می نماید و بدین ترتیب ساقه های متعددی تولید خواهد کرد.

علف های هرز

گل آذین با سنبلک های تخم مرغ شکل ، به رنگ سبز یا ارغوانی است. بذرها به رنگ زرد روشن و بیضی شکل که یک طرف آن متورم بوده و سمت دیگر آن مسطح است. جوانه زنی این بذرها در اوایل فصل بهار انجام می شود. سوروف گیاه خاص مناطق گرم و مرطوب است.

سلمه تره یا سلمک

گیاهی یک ساله به ارتفاع حدود ۲ متر که توسط بذر تکثیر می یابد. برگها متناوب، سطح زیرین آن متمایل به سفید و پوشیده از پوشش آردی است. ساقه آن صاف، شیاردار و منشعب است. ریشه های این گیاه کوتاه ولی دارای انشعابات بسیار زیاد است و گسترش فراوانی دارد به خاطر همین ریشه ها توان رقابتی بالایی با گیاهان مختلف دارد.

علف های هرز

گلهای سلمه تره کوچک و دارای رنگی سفید و آردی هستند. بذرهای این گیاه سیاه ، براق ، عدسی شکل و سطحی مشبک دارند. هر گیاه بذر فراوان تولید می کند. فصل گلدهی این گیاه تابستان تا اوایل پاییز می باشد.

خاکشیر

گیاهی علفی ، یک ساله پاییزه به ارتفاع حداکثر ۱۵۰ سانتی متر که توسط بذر تکثیر می شود. برگها دارای بریدگیهای عمیق است. برگهایی که در قسمت بالایی ساقه قرار گرفته است کوچکتر اند. ساقه آن منشعب ، کرکدار یا بدون کرک است.

علف های هرز

 

گلها کوچک و زرد رنگ بوده و به حالت خوشه قرار گرفته اند. بذرهای آن به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز و کوچک است. بذرها در پاییز جوانه می زنند، در زمستان به حالت روزت بوده و در اواخر فروردین تا خرداد ماه گیاه تولید گل و بذر می نماید. برای کنترل آن می توان از علف کش های توفوردی و یا گرانستار استفاده کرد.

علف هرز جوموشی

گیاهی علفی ، یک ساله زمستانه با ساقه هایی ضعیف به ارتفاع حدود ۶۰ سانتی متر، که توسط بذر تکثیر می شود. برگها باریک، به رنگ سبز روشن، نوک تیز و معمولاً دارای کرکهای نرم و نسبتاً بلند و با کناره زبر است.

بذرهای گیاه باریک و بلند هستند. علف کشها تقریباً بر روی این گیاه اثر نداشته و باید توسط آیش و تناوب و نیز کشت بذرهای عاری از بذر علف هرز و زهکشی زمین کنترل گردد.

علف های هرز

ازمک یا ترتیزک وحشی

گیاهی چند ساله ، به ارتفاع حداکثر ۶۰ سانتیمتر که توسط بذر و ریزوم تکثیر می شود. برگها بیضی شکل و پوشیده از کرکهای سفید رنگ هستند. معمولا برگها دارای دندانه های نامنظم هستند. ساقه آن به رنگ سبز متمایل به خاکستری، در انتها منشعب و پوشیده از کرکهای سفید است. ریشه این گیاه در جهت عمودی و یا افقی گسترش زیادی دارد و ممکن است تا عمق دو متری و یا بیشتر نفوذ کند.

علف های هرز

 

گلهای این گیاه سفید رنگ هستند. میوه این گیاه دو قسمتی و قلبی شکل است. بذرها به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز می باشند. جوانه زنی بذر ها در پاییز صورت می گیرد. ازمک زمستان و اوایل بهار را به صورت رزت سپری می کند.

این گیاه در سال اول رویش قادر به تولید گل نیست و در سال دوم مجدداً جوانه زده و در اردیبهشت تا مرداد ماه به گل می نشیند. ازمک خاکهای با بافت سنگین و حاصلخیز را ترجیح می دهد.

علف هرز گل گندم

گیاهی دو ساله که تا ارتفاع ۸۰ سانتی متری رشد می کند و توسط بذر تکثیر می یابد. ساقه های این گیاه منشعب و به رنگ سبز مایل به سفید و تارعنکبوتی است، این گیاه گلهای آبی پر رنگ تولید می کند. چون بیشتر در مزارع گندم و غلات می‌روید به گل گندم معروف شده است.

علف های هرز

قاصدک یا گل قاصد

گیاهی است چند ساله که توسط بذر و ریشه های راست و گوشتی تکثیر می یابد. برگهای این گیاه به حالت روزت و سر نیزه ای شکل هستند. گلها به رنگ زرد روشن هستند.

بذرهای این گیاه به رنگ قهوه ای روشن تا سیاه هستند که در انتهای آن پاپوس وجود دارد. این علف هرز پراکندگی وسیعی دارد. دوره گلدهی آن فروردین تا خرداد است و اغلب در پاییز نیز قادر به گلدهی است.

علف های هرز

پیر گیاه یا زلف پیر

گیاهی علفی ، یکساله زمستانه به ارتفاع حدود ۵۰ سانتی متر که توسط بذر تکثیر می شود. برگهای این گیاه به رنگ سبز روشن است. برگها ممکن است کرکدار و یا بدون کرک باشند. ساقه آن گوشتی، شیار دار و کم و بیش کرکدار است.

بذرها به رنگ قهوه ای و مستطیلی شکل هستند. انتهای هر بذر به یک دسته پاپوس متصل است. فصل گلدهی آن اسفند ماه تا فروردین ماه می باشد و زمینهای با رطوبت زیاد و مواد غذایی فراوان را ترجیح می دهد.

علف های هرز

کاسنی وحشی

گیاه کاسنی جزء علف های هرز چند ساله است که تا ۱۵۰ سانتی متر می تواند رشد کند. دارای دو نوع برگ است برگهای پایینی باریک و دارای بریدگیهای عمیق است. برگهای بالایی کوچکتر ، دارای بریدگیهای سطحی و فاقد دمبرگ هستند. ساقه آن منشعب و دارای شیرابه ای شیری رنگ است.

علف های هرز

ریشه های علف هرز کاسنی عمیق و گوشتی هستند. گل آذین آن به رنگ آبی یا سفید است. میوه این گیاه فندقه و بذرهای آن به رنگ قهوه ای روشن تا سیاه است. این گیاه توسط بذر و ریشه گوشتی داخل خاک تکثیر می یابد. گلدهی کاسنی وحشی مرداد تا شهریور ماه است و بذرها در اوایل پاییز می رسند.

گندجارو

گیاهی است یکساله که تا ارتفاع ۱۵۰ سانتی متر رشد می کند و توسط بذر تکثیر می یابد. برگها در این گیاه معطر هستند. برگهای پایینی بزرگتر و سه قسمتی می باشند و برگهای بالایی کوچکتر و ساده اند.

ساقه بدون کرک ، صاف و در انتها منشعب است. این گیاه گلهای کوچک ، به رنگ سبز متمایل به زرد تولید می کند. دوره گلدهی این گیاه از خرداد تا شهریور ماه است.

علف های هرز

علف هرز تاج خروس

گیاهی است یکساله که تا ۲ متر می تواند رشد کند و توسط بذر تکثیر می شود. برگهای آن سبز متمایل به خاکستری ، خشن و چین دار است. ساقه ها به رنگ سبز کم رنگ یا مایل به قرمز هستند. گلهای این گیاه کوچک و به رنگ سبز است.

میوه کپسولی شکل و محتوی یک دانه است. بذرهای آن سیاه و عدسی شکل می باشد. این علف هرز در اواخر تابستان گل می دهد و بذرها نیز از اواخر تابستان تا اوایل پاییز می رسند.

علف های هرز

پیچک صحرایی

علف هرزی چند ساله ، رونده و پیچنده که توسط بذر و ریزوم تکثیر می یابد. برگهای این گیاه ساده و دارای دمبرگ کوتاه هستند. شکل برگها بیضی شکل که در قاعده دارای لوب است. گلهای پیچک صحرایی سفید تا صورتی روشن است. میوه پیچک صحرایی دارای کپسول می باشد که هر کپسول محتوی یک تا چهار بذر است.

علف های هرز

بذرها خاکستری متمایل به قهوه ای تیره هستند و با پوسته ضخیم خود قادرند به مدت طولانی در خاک باقی مانده و قوه نامیه خود را حفظ کنند. ریشه های این گیاه گسترده و گوشتی هستند. ریشه های راست آن قادرند به اعماق خاک نفوذ کرده و گاهی اوقات تا عمق ۷ متری خاک نیز فرو روند. ریزومهای سفید رنگ این گیاه قادر به تولید گیاهی جدید هستند.

پیچک از جمله مهمترین علف های هرز محصولات زینتی مختلف و به خصوص خزانه های تولید نهال محسوب می شود. بذرهای این گیاه در بهار و تابستان و پاییز قادر به جوانه زنی بوده اندامهای هوایی این گیاه در هر پاییز از بین رفته و در بهار سال بعد مجدداً جوانه زنی می کنند و از اواخر بهار به گلدهی می رسند.

برای از بین بردن پیچک صحرایی می توان با شخم زدن عمیق زمین و جمع آوری ریزومها و ریشه های این گیاه اقدام نمود. برای مبارزه شیمیایی میتوان از علف کشهای عمومی مانند رانداپ استفاده کرد.

بارهنگ

گیاهی علفی ، چند ساله به ارتفاع حدود ۴۰ سانتی متر که توسط بذر و یا جوانه طوقه ای تکثیر می یابد. برگهای علف هرز بارهنگ کشیده ، سر نیزه ای شکل ، شامل رگبرگهای برجسته و موازی است.

ریشه های این گیاه افشان و سطحی است. گلها به رنگ سفید متمایل به سبز ، میوه این گیاه کپسولی شکل ، که محتوی بذر قهوه ای رنگ است. بذرها چسبنده و لعابدارند. گل دهی این گیاه از خردادماه تا شهریور است.

علف های هرز

اویار سلام

 

گیاهی است علفی به ارتفاع حداکثر ۹۰ سانتی متر که توسط بذر ، ریزوم و غده های کوچک واقع در انتهای ریشه تکثیر می شود. برگهای آن باریک و سه تایی و شبیه برگ گندمیان است.

گلهای کوچک به رنگ زرد یا قهوه ای متمایل به زرد بوده که در انتهای ساقه قرار دارند. در فواصل ریشه ها غده هایی کوچک وجود داشته که هر یک می تواند منشأ گیاه جدید باشد. این گیاه همچنین از طریق ریزوها نیز تکثیر می شود.

علف های هرز

این گیاه جزء مهمترین علف های هرز کشتزارهای آبی به ویژه شالیزار ها است. علف هرز اویار سلام معمولاً از اواخر اردیبهشت تا اوایل تیر ماه ظهور پیدا می کند و فصل گلدهی آن تیر تا مرداد ماه بوده و بذرها در شهریور و مهر ماه می رسند.

خارشتر

درختچه ای بوته ای و چند ساله است که تا ارتفاع ۱۵۰ سانتی متری می تواند رشد کند. ساقه‌های آن سبزرنگ با خارهای تیز نوک‌زرد است. خارشتر دارای ریشه های عمیق است به طوری که ریشه های آن تا عمق ۷ متری نفوذ می کند.

علف های هرز

کنترل آن با سمومی مانند توفوردی مشکل بوده و بیشتر توسط عملیات زراعی مانند آیش گذاری مزرعه و شخم عمیق و جمع آوری میسر می باشد.

پست های مرتبط
روشهای پیشگیری و کنترل بیماری در گیاهان
کنترل بیماری در گیاهان

آنچه در این مطلب می خوانیم قرنطینه گیاهان   گاهى با ایجاد پستهای قرنطینه و بازرسى بین مرز دو کشور ، دو استان یا دو منطقه با اجرای مقررات وضع ادامه مطلب

روشهای مختلف شخم زدن زمین + انواع گاو آهن ها
روشهای شخم زدن زمین

آنچه در این مطلب می خوانیم در مورد شخم تعاریف مختلفی ارائه شده است ولی یکی از ساده ترین آنها عمل زیر و رو کردن خاک به منظور اصلاح ویژگیهای ادامه مطلب

مبارزه با علف های هرز ( روش فیزیکی و روش شیمیایی )
مبارزه با علف های هرز

آنچه در این مطلب می خوانیم پیشگیری نخستین قدم در مبارزه با علف هاى هرز پیشگیرى از ورود آنها به مزرعه است. جلوگیری از رشد علف های هرز در مقایسه ادامه مطلب

انواع هرس درختان ، هرس هرمی ، جامی ، شلجمی ، کوردون
انواع هرس درختان

آنچه در این مطلب می خوانیم در مقاله آموزش هرس کردن درختان با چگونگی هرس درختان آشنا شدیم. در این مقاله به صورت مفصل در مورد انواع هرس درختان بحث ادامه مطلب

پیشنهاد مطالعه  انواع هرس درختان ، هرس هرمی ، جامی ، شلجمی ، کوردون

2 دیدگاه دربارهٔ «مهمترین علف های هرز زمینهای کشاورزی و ۴ روش مبارزه با آنها»

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن

دانلود رایگان کتاب مدیریت آبیاری در باغات

برای دانلود ایمیل خود را وارد کنید