بیماری موزائیک انجیر ، علائم و راههای مبارزه

اشتراک گذاری

بیماری موزائیک انجیر مخربترین بیماری درختان انجیر محسوب می شود. بیماری موزائیک انجیر یک بیماری ویروسی است که چندین گونه مختلف از ویروس ها در آن دخالت دارند. ویروس های FMV ( fig mosaic virus ) ، FLV ( fig latent virus ) ، FLMV-1 ، FBV ( fig badna virus ) از عوامل ایجاد این بیماری هستند که به نظر می رسد ویروس FMV بیشترین نقش را در ایجاد بیماری موزائیک دارد.

علائم بیماری موزائیک انجیر

علائم در برگها

نشانه های بیماری در برگ ها به صورت لکه های کوچک سبز تیره و یا سبز کم رنگ که دارای طرح موزائیکی هستند و به رگبرگها محدود می شوند ظاهر می گردد. گاهی این لکه ها دارای حاشیه محو هستند. لکه های سبز کم رنگ در بین علائم این بیماری معمول تر است که عمدتا به صورت لکه های موزائیکی در سطح برگ ها مشاهده می شود.

بیماری موزائیک انجیر

در برخی برگها لکه ها نسبتا کوچک اند و به صورت یکنواخت در سطح و حاشیه برگ پراکنده شده اند. اما در برخی دیگر از برگ ها لکه ها بزرگتر می باشند. بیشتر لکه ها سبز روشن تا زرد و به صورت پراکنده و یا با الگوی معین می باشند که به تدریج با زمینه سبز رنگ برگ مخلوط می شوند.

برگهای درختان مبتلا غالباً تغییر شکل داده و باریک می شوند. علائم بدشکلی در برگها ، به صورت طیف متنوعی از نظر شکل و اندازه می باشند ولی عموما بدشکلی بصورت پیچش و یا کوچک ماندن برگ ها می باشد.

علائم در میوه ها

بیماری موزائیک انجیر موجب ریزش شدید میوه قبل از رسیدن می شود. در درختان مبتلا به بیماری موزائیک معمولا میوه ها از حد طبیعی کوچکترند و دارای شکل طبیعی نیستند و علائم بدشکلی را نشان می دهند. میوه های انجیر مبتلا به بیماری موزائیک ممکن است لکه هایی به رنگ زرد کم رنگ داشته باشند. لکه ها بر روی میوه ها ممکن است حلقوی و یا به صورت نوارهای طولی باشند.

حساسیت گونه های مختلف انجیر نسبت به بیماری موزائیک انجیر

گونه انجیر خوراکی کاریکا ” ficus carica ” اصلی ترین میزبان بیماری موزائیک انجیر می باشد که تعداد زیادی از واریته های آن حساس به این بیماری هستند. البته این بدان معنی نیست که سایر گونه از ابتلا به این بیماری مصون هستند. ولی باید توجه داشت که شدت علائم تا اندازه ای در گونه های مختلف متفاوت می باشند. برای آشنایی با انواع گونه های انجیر مقاله انواع درخت و میوه انجیر را مطالعه بفرمایید.

ناقلین بیماری موزائیک انجیر

ناقل طبیعی بیماری موزائیک انجیر کنه ای است از خانواده اریوفید ” Eriophyidae ” به نام ” کنه اریوفید ” Aceria ficus که درصد بالایی از جمعیت آن (حدودا ۷۰٪ ) می توانند بیماری را منتقل کنند. دیگر ناقلین بیماری موزائیک انجیر شته ها و شپشک ها هستند که در انتقال این بیماری از درختان آلوده به درختان سالم می توانند موثر باشند.

پیشنهاد مطالعه  عوامل محیطی تاثیر گذار در رشد درخت انجیر

قابلیت انتقال میتواند بعد از گیرش بوسیله کنه با یک دوره کوتاه نهفتگی ۶ تا ۷ ساعته بین زمان گیرش و انتقال رخ دهد و کنه ها بعد از ۷ – ۶ ساعت می توانند بیماری را انتقال دهند.

هر دو کنه های نابالغ و بالغ می توانند ویروس موزائیک انجیر را از جوانه های انتهایی و سطح زیرین برگهای مبتلا کسب کنند. کنه ها قابلیت انتقال را حتی بعد از پوست اندازی نیز دارند. همچنین کنه های بالغ می توانند ویروس را پس از گیرش از درختان آلوده برای مدت بیش از ۱۰ روز در دمای اتاق و ۲۰ روز در دمای °۵c حفظ کنند.

روش انتقال ویروس موزائیک انجیر

بیماری موزائیک انجیر بوسیله اندامهای رویشی ( ساقه و برگ ) و همچنین از طریق پیوند می تواند منتقل شود. اما قابلیت انتقال بوسیله بذر را ندارد.

پراکنش جغرافیایی بیماری موزائیک انجیر

بیماری موزائیک انجیر دارای پراکنش جغرافیایی وسیعی است و در هر جا که انجیر کشت میشود میتواند حضور داشته باشد. این بیماری در مناطقی که هیچ گونه علائم موزائیکی در درختان آن منطقه وجود نداشته نیز دیده شده است.

این بیماری تاکنون در مناطق مختلف جهان از جمله آمریکای شمالی ، آمریکای جنوبی ( آرژانتین و شیلی ) ، اروپا ( انگلیس ، اسپانیا ، ایتالیا ، آلمان و …. ) ، استرالیا ، هند ، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از جمله مراکش ، الجزایر ، تونس ، لیبی ، سوریه ، ترکیه و اردن مشاهده شده است.

بیماری موزائیک انجیر

سابقه حضور بیماری موزائیک انجیر در ایران

این بیماری اولین بار در ایران در سال ۱۳۳۸ از نواحی ورامین ، گرگان ، مازندران و گیلان گزارش شده است. در سال ۸۹ علائمی از بیماری موزائیک انجیر در استان تهران ( شهر ورامین ) و استان لرستان ( شهر خرم آباد ) دیده شده است. به علاوه این بیماری در استان مرکزی ( شهر ساوه ) نیز دیده شده است.

در مردادماه ۱۳۹۳ علائم این بیماری در منطقه کرفت و آبسرد شهرستان جهرم مشاهده شده است. علت شیوع این بیماری در استان فارس که تا قبل از سال ۹۳ سابقه نداشته است آوردن قلمه های درختان انجیر آلوده و کاشت آنها و نیز استفاده از پیوندک درختان آلوده بر روی درختان انجیر سالم بوده است.

مبارزه با بیماری موزائیک انجیر

  • استفاده از پایه ها و قلمه های سالم می تواند یک روش مؤتر جهت جلوگیری از گسترش بیماری باشد.
  • گرما درمانی ، با در معرض قرار دادن نهال انجیر ریشه دار آلوده در دمای ۳۸ درجه سلسیوس به مدت ۸ هفته و سپس بریدن نوک قسمتهای هوایی به طول ۳ تا ۴ سانتی متر و ریشه دار کردن آنها تحت شرایط رطوبت نسبی بالا در گلخانه.
پیشنهاد مطالعه  بایدها و نبایدهای آبیاری درخت انجیر
  • نابود کردن فوری تک درختان آلوده در باغات به منظور جلوگیری از گسترش بیماری.
  • مراقبت مداوم نهالستانها و نابود کردن نهالستانهای آلوده به منظور جلوگیری از انتقال بیماری به سایر مناطق
  • مواظبت مداوم باغات انجیر به ویژه باغات جدید به منظور جلوگیری از انتشار بیماری
  • خرید نهال از نهالستانهای مطمئن و غیر آلوده که در این مورد لازم است نهالستانها زیر نظر یک مرجع علمی و با کادر مجرب قرار گیرد.
  • خود داری از کاشت درختان انجیر سیاه گلابی شکل به علت حساسیت شدید این نوع انجیر به بیماری موزائیک انجیر
  • از بین بردن علف های هرز در باغات انجیر
  • ضد عفونی ابزار کار باغبانی مانند قیچی باغبانی، اره و . . . با الکل یا آب واکتس % ۱۰
  • خوداری از رفت و آمد از باغات و نهالستانهای آلوده به باغات سالم، با توجه به اینکه احتمال انتفال پیماری با دست و لباس و سایر ابزار وجود دارد.
  • هیچ گونه مبارزه شیمیایی موثر در از بین بردن ویروس موزائیک انجیر وجود ندارد و تنها امید برای مبارزه با این بیماری کنترل جمعیت کنه ناقل بیماری است. استفاده از کنه کشهای تجاری می تواند سطح جمعیت کنه ناقل بیماری را کاهش دهد، اما ریشه کن کردن آنها احتمالا ناممکن است. به هر حال، می توان با استفاده از یک روش تلفیقی شامل استفاده از پایه ها و قلمه های سالم و گواهی شده عاری از ویروس و همچنین کنترل شیمیایی کنه ناقل نرخ شیوع این بیماری را در باغ کاهش داد.
پست های مرتبط
کنترل شیمیایی علف های هرز باغات انجیر
کنترل شیمیایی علف های هرز باغات انجیر

با توجه به اینکه عمده ترین رقیب درختان جهت مصرف آب، علفهای هرز می باشد به ویژه در سالهایی که میزان بارندگی کم می باشد اهمیت علف های هرز دوچندان ادامه مطلب

آشنایی با تعدادی دیگر از آفات درخت انجیر
آفات درخت انجیر

مورچه مورچه یکی از مهمترین آفات درخت انجیر محسوب می شود. خسارت این آفت در باغات انجیر به دو صورت می باشد. ١- زمان گرده افشانی انجیر با توجه به ادامه مطلب

بایدها و نبایدهای آبیاری درخت انجیر
آبیاری درخت انجیر

با توجه به دیم بودن باغهای انجیر میزان محصول در سال های مختلف با توجه به میزان و پراکندگی باران متفاوت می باشد و در سال هایی که بارندگی کم ادامه مطلب

بیماری ترشیدگی میوه انجیر
بیماری ترشیدگی میوه انجیر ، مگس سرکه انجیر

بیماری ترشیدگی میوه انجیر یکی از بیماری های مهم درختان انجیر است که هر ساله خسارات زیادی را به باغات انجیر وارد می کند. در این مقاله با نوع بیماری ادامه مطلب

2 دیدگاه دربارهٔ «بیماری موزائیک انجیر ، علائم و راههای مبارزه»

  1. محمود غفاریان

    سلام
    من درخت انجیر کوچکی دارم ( در شهر سیدنی استرالیا که الان اینجا تابستان است) که برگهای ان در مدت یک ماه گذشته حالت سوراخ شدگی پیدا کرده و در این سوراخها برگ خشک شده و رنگ قهوای تیره پیدا کرده و شکننده هستند و خرد میشوند.
    اما میوه های اندکی که درخت دارد به تدریج میرسند ولی جوانه ها هیچ کدام رشدی نکرده اند.
    ممنون نیشوم اگر راهنمایی کنید تا این کدام آفت است و راه چراه ان چیست.

    1. با توجه به علایمی که گفتید بنده حدس می زنم احتمالا درخت شما دچار بیماری لکه برگی انجیر شده یا دچار کنه شده که برای آشنایی و نحوه مبارزه با بیماری لکه برگی از قسمت فهرست» بیماریها » بیماری های درخت انجیر و راههای مبارزه را مطالعه بفرمایید. در مورد آفت کنه اریوفید هم می تونید از قسمت فهرست » آفات » آفت کنه اریوفید را مشاهده کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن