آماده سازی زمین و نحوه کاشت نهال

کاشت نهال
اشتراک گذاری

جهت احداث باغ و کاشت نهال ، در مرحلۀ اول باید طراحی باغ صورت گیرد و براساس نقشۀ مورد نظر نسبت به آماده سازی چاله های کشت اقدام نمود البته زمین مورد نظر باید قبلاً آماده شده باشد. لذا اقدام به اضافه کردن مواد آلی در زمین نموده و سپس اقدام به شخم عمیق و عمود برهم می شود. قبل از کاشت حتماً باید در زمین مورد نظر، ضدعفونی جهت از بین بردن آفات و بیماری های خاص انجام گیرد.

موقع کاشت نهال در زمین با توجه به آب و هوا ، در محلها و مناطق مختلف متفاوت خواهد بود. به طور کلی در موقع استراحت گیاه می توان اقدام به تغییر محل آن نمود. معمولاً در مناطق سرد معتدل یا مناطق سردی که زمستان سخت دارند، در فصل زمستان درختان میوه عموماً در استراحت هستند و در این مناطق در دو فصل اواخر پائیز یا اواخر زمستان و قبل از بیدار شدن درختان می توان به این کار مبادرت ورزید. اگر سرمای زمستان به اندازه ای شدید نیست که خطر یخبندان زیاد و سرمازدگی ریشۀ نهال وجود داشته باشد، کشت درخت در اواخر پائیز مناسب تر است زیرا موجب جلو افتادن رشد نهال در بهار سال بعد می شود.

آماده سازی زمین جهت کاشت نهال

برای آماده کردن زمین برای احداث باغ لازم است قبل از اجرای هر نوع عملیات دیگر در روی زمین، آن را تسطیح و ترازبندی نمود؛ زیرا درختان میوه به دلیل اینکه مدت زیادی در یک محل باقی می مانند، بنابراین باید کلیۀ عملیات مربوط به تهیه و آماده کردن زمین به خوبی انجام گیرد. در زمینهایی با شیب تند ، محل مورد نظر برای احداث باغ باید به قطعاتی درآید که هر قطعۀ آن بایستی مسطح باشد. در زمینهایی که شیب کمی دارند نیز در ابتدا باید به تسطیح و از بین بردن ناهمواری های جزیی زمین اقدام کرد تا در اثر آبیاری و یا بارندگی، خاک زمین شسته نشود.

تسطیح زمین جهت کاشت نهال

تسطیح عبارت است از صاف و هموار کردن زمین به منظور بهتر شدن وضع آبیاری و سایر عملیات کاشت و داشت. اگر زمین مورد کاشت مسطح و هموار نباشد، آب نمی تواند به طور یکنواخت و مرتب به تمام درختان برسد و خاک درختانی که در قسمت های بلندی زمین کاشته می شوند، شسته شده و ریشۀ این درختان در مجاورت هوا قرار گرفته و خشک می شوند و برعکس درختانی که در قسمت گود زمین کاشته شده اند به علت انباشته شدن خاک های قسمت های بلند در پای آنها، به اصطلاح خفه شده و در نتیجه از بین می روند. بنابراین تسطیح زمین یکی از کارهای ضروری برای کاشت درختان است. در دامنۀ تپه ها نیز برای کاشت گیاهان باغی و درختان میوه، در ابتدا تپه ها را به صورت تپه پلکانی تراز و هموار نموده و سپس عملیات کاشت را شروع می نماییم. عملیات تسطیح و تراز بندی زمین ها به طور کلی توسط بولدوزر و لودر و گریدر انجام می گیرد.

کودپاشی قبل از کاشت نهال

تنظیم میزان مواد آلی خاک مطابق با نیاز درخت انجام می شود. بنابراین قبل از کاشت نهال ، جهت آماده سازی زمین اقدام به اضافه نمودن کود به خاک می نماییم. در مقاله انواع کود مورد استفاده در کشاورزی با کودهای که در کشت گیاهان و درختان استفاده می شود بیشتر آشنا شوید.

شخم زدن زمین جهت کاشت نهال

پس از انجام عمل کودپاشی، به وسیلۀ تجهیزات و ادوات شخم زنی، شخم عمیقی در حدود ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر در خاک می زنیم که اولاً کود به طور کامل با خاک مخلوط شود و ثانیاً خاک زمین مورد کاشت نرم شده تا عملیات بعدی به طور آسان تری انجام گیرد. عمل شخم زدن زمین هم زمان با کود پاشی در بهار یا پاییز انجام می گیرد.

دیسک زدن

بر اثر شخم زدن عمیق در زمین مقداری کلوخ بزرگ به وجود می آید که در موقع کاشت و پیاده کردن نقشه و غیره اشکالاتی به وجود می آورند. برای خرد کردن این کلوخها احتیاج به عمل دیسک زدن می باشد. اصولاً دیسک عمود برجهت شخم زده می شود تا شیارهایی که بین خیش های گاو آهن به وجود آمده ، هموار شود و در عین حال کلوخها نیز خرد شوند.

ماله کشی

پس از دیسک زدن، زمین را ماله می کشند. ماله ممکن است چوبی یا آهنی باشد. اکثراً ماله و هرس با هم زده می شوند، بدین ترتیب که اول هرس یا دندانه را به تراکتور یا هر وسیلۀ دیگری که با آن کار می کنند، می بندند و در پشت آن ماله را به تراکتور وصل می نمایند.کار هرس جمع آوری ریشه علف های هرز و نیز قلوه سنگ های موجود در سطح زمین می باشد و ماله نیز شیارهای کوچک حاصله از عملیات قبل را هموار و مسطح می نماید. عدم انجام ماله کشی باعث مشکلاتی در کاشت و پیاده کردن نقشه و غیره می شود.

ایجاد چاله جهت کاشت نهال

پس از آنکه محل درختان در زمین اصلی مشخص شد آنها را با آهک و یا کوبیدن میخ چوبی علامتگذاری و سپس به کندن گودها یا چاله ها می پردازیم. چاله ها به صورت دستی و یا مته چاله کنی (تراکتور ) ایجاد میگردند. هرچه عمق خاک زراعی بیشتر باشد و خاک مرغوب تری در اختیار داشته باشیم اندازه چاله را می توان کمتر در نظر گرفت.

کاشت نهال

با توجه به شرایط خاک و نوع درخت پس از عملیات مربوط به گودبرداری اقدام به کاشت می نمایند. باید یادآور شد که بهتر است همیشه در موقع چاله کنی یا زمان حفر گودال حتماً به این موضوع توجه داشت که خاک سطحی در یک سمت چاله و خاک قسمت عمیق چاله در جهت دیگر چاله ریخته یا تلمبار شود و در موقع پر کردن چاله ها و کاشت نهال حتماً از خاک سطحی استفاده شود و خاک زیرین و نامرغوب در سطح مزرعه پخش گردد.

عملیات کاشت که بعد از عملیات تهیۀ زمین آغاز می گردد عبارت از کاشت نهال ، ایجاد جوی های آبیاری در ردیف درختان، ایجاد جویهای آب رسانی اصلی در اطراف باغ از محل ورودی آب تا ابتدای جویهای ردیفهای درختان ، سله شکنی ، وجین، آبیاری و سم پاشی می باشد. برای اینکه بتوان از دستگاه های مکانیزه در امر عملیات داشت استفاده نمود. باید درختان به طور منظم و با فواصل مشخص کشت شوند.

فواصل کاشت نهال

غالباً در باغات ایران کمتر رعایت می شود و بدون توجه به شرایط زندگی، انواع درختان میوه را با یک فاصله و نزدیک به هم می کارند. در نتیجه باغهایی با درختان نامنظم و ناموزون به وجود می آید که محصولات آنها نامرغوب و بسیار کم خواهد بود. فاصله کشت مناسب انواع درختان میوه با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، نوع پایه و رقم متغیر می باشد.

عوامل موثر در احداث باغ

عوامل اساسی که هنگام احداث باغ باید به آنها توجه نمود دو دسته اند که عبارت اند از:
۱- عوامل ثابت: به عواملی گفته می شود که باغدار فقط یک بار فرصت تصمیم گیری در مورد آنها را دارد و در تمام مدت باغداری با آنها سر وکار خواهد داشت. مانند: آب و هوا، محل باغ، نوع خاک، نوع درخت میوه و رقم آن، فاصله کاشت درختان و… .
۲ – عوامل غیرثابت: این عوامل در طول دوره رشد درخت پیش می آیند. مانند مدیریت های بعد از کاشت، بیماری درختان، تربیت و هرس درختان، محافظت در برابر شرایط نامساعد محیطی و …

در احداث یک باغ جدید دو حالت ممکن است رخ بدهد. در حالت اول، محصول ویژه ای مورد نظر است که برای کشت آن باید زمین و شرایط آب و هوایی مناسب را پیدا کنیم. در حالت دوم که بیشتر همگانی است، زمین و نوع آب و هوا در اختیار ماست و ما باید درختانی را که با آن زمین و منطقه سازش داشته باشند انتخاب کرده و کشت کنیم.

به طور کلی آب و هوا در تعیین اینکه آیا یک گونۀ خاص می تواند به طور موفقیت آمیزی در یک ناحیۀ ویژه پرورش یابد، اهمیت بسزایی دارد. واکنش درختان میوه به عوامل محیطی، به دلیل چند ساله بودن و نحوۀ رشد و باروری آنها، تا حدودی با سایر گیاهان متفاوت است. از آنجاکه درختان میوۀ مختلف نیازهای محیطی خاص خود را دارند و همچنین پس از بالغ شدن ، از نظر اندازه، حجم زیادی را پیدا می کنند و باید با فواصل نسبتاً زیادی از یکدیگر کشت شوند، تغییر دادن عوامل تشکیل دهندۀ محیط رشد به جهت مناسب کردن آنها برای گیاهان کشت شده، اغلب بسیار دشوار است. در نتیجه باید کوشش شود تا محیط کشت این گیاهان از ابتدا به شکل مناسب تهیه گردد.

مهم ترین عوامل محیطی که باید در زمان احداث باغ به آنها توجه شود :
۱ – درجه حرارت های حداقل زمستان در طول فصل رشد
۲ – درجه حرارت حداکثر در طول فصل رشد
۳ – سرماهای دیررس بهاره
۴ – سرماهای زودرس پاییزه
۵ – اخذ گواهی سلامت و بهداشت نهال
۶ – شدت نور
۷ – مقدار بارندگی سالیانه

موقعیت محل

انتخاب درست محل یکی از نکات مهم در احداث باغ می باشد. عوامل مکانی نامناسب می توانند موجب کاهش طول عمر مفید باغ، کاهش محصول درختان و افزایش هزینه های نگه داری محصول شوند و برعکس، عوامل مناسب مکانی می توانند به میزان زیادی محصول را افزایش یا خطر آسیب دیدگی از بیماریها را کاهش دهند.

دما

همانند سایر گیاهان، درختان میوه برای رشد و تولید محصول، نیازمند یک دامنه گرمایی و دمای مناسب ویژه خود هستند. افزون بر این، دما در زندگی درختان میوه اثرات دیگری نیز دارد. از آن جمله درختان میوه خزان دار باید در طول زمستان به تعداد ساعت های معین دمایی کمتر از ۷ درجه سانتیگراد دریافت کنند تا در فصل بهار از حالت استراحت بیرون آمده و آغاز به رشد کنند. این امر یکی از مهمترین عوامل محدودکننده برای انتخاب مناطق کشت درختان میوه مختلف می باشد، بدین معنی که اگر سرمای لازم تأمین نگردد در بیشتر موارد جوانه های گل در بهار شکوفه نمی دهند و محصولی به دست نخواهد آمد.

نور

طول روز، در کمتر و یا بیشتر کردن زمان دریافت نور در هر روز مؤثر می باشد. برخلاف طول روز ، شدت نور در رشد و باروری درختان بسیار مؤثر است. تغییر دادن شدت نور در سطح باغ کاری غیر عملی است و تنها راه نور رسانی کافی به درون درخت، دادن شکل و تراکم مناسب به شاخسارۀ آن است. از اثرهای بسیار مهم نور در درختان میوه، ایجاد رنگ در میوه هاست. برای مثال در میوه های سیب، اگر شدت نور ( به ویژه در دو تا سه ماه آخر فصل رشد ) کافی نباشد تولید رنگ سرخ دچار اختلال می گردد و به این دلیل پیشنهاد شده است در مناطقی که پاییزی، ابری یا مه آلود دارند، به جای سیب های سرخ، انواع زرد و سبز آن کشت گردد.

روزهای آفتابی اثر سودمندی روی کیفیت درونی و بیرونی میوه دارد ( گوشت محکم، قند زیاد و طعم مناسب ). علاوه بر آن باعث گرم کردن خاک، سوخت و ساز مناسب ، ارتباط مناسب بین منبع تولید مواد غذایی و محل مصرف، میزان قند میوه، تجمع رنگدانه های زرد در میوه، تجزیۀ کلروفیل، تشکیل رنگ قرمز سطحی میوه ها ، توسعۀ جوانه های گل و سایر موارد را باعث می شود.

ارتفاع

با افزایش ارتفاع، درجه حرارت هوا کاهش می یابد، آب و هوا شکننده تر می شود و فصل رشد کوتاه تر می گردد. اندازۀ میوه ها با افزایش ارتفاع کاهش می یابد. اما به طور معمول کیفیت درونی (رنگدهی ) و استحکام و حفظ کیفیت میوه افزایش می یابد. میوه های تولید شده در ارتفاعات معمولاً به خاطر افزایش تابش اشعه ماوراء بنفش ، رنگ روشن تری دارند. به طور معمول به ازای افزایش ۳۰ متر ارتفاع، رسیدگی میوه یک روز به تأخیر میافتد.

شیب

در مکانهای شیب دار و تپه ها، حتی تفاوت های جزئی در جهت شیب، به طور چشمگیری زمان آفتاب دهی را تغییر میدهد. شیب های ملایم رو به جنوب، به طور طبیعی مناسب تشخیص داده می شود. شیب های رو به جنوب تقریباً دو برابر شیب های رو به شمال و شرق که در سایه هستند، نور دریافت می کنند. با این وجود همیشه یک مکان رو به جنوب برای برخی گونه ها و ارقام میوه مناسب نیست. افزایش زود هنگام درجه حرارت، سبب شکفتن زود هنگام جوانه و پیدایش زود هنگام گل می شود. این گونه جوانه ها یا گلها در بیشتر موارد با یخ زدگی صدمه می بینند. هوای سرد، سنگینتر از هوای گرم است. لذا به سطح زمین می آید و به سمت پایین شیب و پایین ترین قسمت جاهای مرتفع جریان می یابد. بنابراین باغ نباید در مناطقی از قبیل پایین یا ته دره ها که هوای سرد در آنها جمع می شود، احداث گردد.

باد

نوسانات و شدت باد نیز در باغ های میوه مهم است. محافظت مؤثرتر در برابر باد، با کاشت بادشکن حاصل می شود.

تأمین آب و کیفیت آن

در بعضی مناطق نیاز آبی درختان میوه، عمدتاً توسط نزولات آسمانی تأمین می گردد. به دلیل کمبود آب، در کشور ما تهیۀ آن احتیاج به سرمایۀ نسبتاً زیادی دارد که باید پیش از شروع به احداث باغ در نظر گرفته و تأمین شود. علاوه بر مقدار و قیمت آب، کیفیت آن نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا آبیاری مداوم یک خاک خوب با آب سنگین و یا شور، به تدریج زمین را شور و نامناسب می سازد. درختان جوان، به خصوص درختانی که به تازگی کشت شده اند، به خشکی حساس هستند و در مراحل بحرانی نیاز بیشتری به آبیاری دارند.

خاک

گیاهان برای تولید محصول سالم و قابل اطمینان به ویژه در خشکسالی یا بارندگی فراوان، نیازمند خاک هایی با تهویه و قابلیت نگه داری زیاد آب و با عمق کافی با قابلیت نفوذ ریشه مناسب و حاوی موجودات زندۀ فراوان هستند. بیشتر درختان میوه به بافت خاک حساسیت زیادی نشان میدهند و اگر خاک دارای عمق و زهکشی کافی ، از PH مناسبی نیز برخوردار باشند، به خوبی در آن رشد کرده و محصول کافی میدهند. در بررسی خاک به منظور احداث باغ نکاتی که از اولویت برخوردار هستند، در درجۀ اول عمق خاک، در درجۀ دوم عمق سطح آب زیرزمینی و در درجۀ سوم میزان نمکهای محلول ( شوری ) خاک است. کمبود مواد معدنی و آلی و تا حدودی هم، نامناسب بودن خاک را می توان با افزودن مواد مورد نیاز (کودهای طبیعی و شیمیایی ) به خاک جبران کرد.

ایجاد چاله برای کاشت نهال

ایجاد حفره ساده ترین و رایج ترین روش کاشت است.گیاه در جلوی حفره قرار می گیرد و حوضچه ای در داخل ایجاد می شود که آب را حفظ می کند و گیاه را در مقابل مقدار معینی از فرسایش یا لغزش خاک محافظت می کند. در این روش یک آبراهه ، برای خروج آب اضافی ( سرریز ) ایجاد کرده تا از شسته شدن حفره (خاکریز ) حتی با سنگین ترین بارانها جلوگیری شود.

تراس بندی جهت کاشت نهال

روشی است که به کمک آن، می توان در اراضی شیب دار کشت و کار نمود . عرض تراس ها بسته به شیب زمین بین ۲ تا ۵ متر و بلندای دیوارۀ تراس ۸۰ سانتی متر و اختلاف سطح بین تراسها، ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی متر بوده است.شیب تراس را باید به گونه ای تنظیم کرد که به سمت تپه باشد به صورتی که آب در خاک زهکشی شود. همچنین باید در انتهای تراس، جویی به منظور زه کشی ایجاد کرد که آب اضافی را خارج کرده و مانع خرابی و فرسایش خاک شود.

کاشت نهال

سیستم کاشت نهال

یکی از راههای رسیدن به حداکثر محصول در واحد سطح افزایش تعداد درختان در واحد سطح می باشد ولی در این حالت باید مراقب نور رسانی به تمام قسمت های مختلف گیاه بود، زیرا درخت در محلی گل و میوه میدهد که آن محل در طی روز ساعاتی در معرض نور خورشید قرار بگیرد. بنابراین تراکم درخت در واحد سطح باید دارای حدی باشد که تمامی قسمت های گیاه در طی روز در معرض نور خورشید قرار بگیرد. در مناطق مختلف کشور شدت تابش، مقدار کاشت روی شیب های تند تابش و کیفیت تابش متفاوت است، بنابراین باید از روشهای کاشتی استفاده نمود که تمامی قسمت های درختان میوه از نور کافی برای تولید گل و میوه برخوردار شوند.

پیشنهاد مطالعه  نماتدها و راههای مبارزه با آن

حال با توجه به نوع منطقه و جهت تابش نور خورشید، درختان باید به صورت ردیفی کشت شوند.معمولاً بهترین جهت ردیفها در بیشتر مناطق کشور شرقی- غربی است. تا اولاً بتوانند از نور بیشتری بهره ببرند و ثانیاً امکان رفت و آمد کارگران و وسایل موتوری فراهم گردد.

کود ریزی داخل چاله

نیاز غذایی یک درخت میوه معمولاً از الگوی رشد کلی آن تبعیت می کند. در اوایل بهار نیاز غذایی درخت به وسیله عناصر غذایی حاصل از سوخت و ساز گیاهی که در پاییز سال قبل در ریشه ها و بافتهای چوبی ذخیره شده اند،تأمین می شود. در طول فصل رشد درخت، رشد کلی آن نیز افزایش می یابد که حداکثر آن در اوایل بهار و سپس مجدداً در زمان برداشت در اواخر تابستان و اوایل پاییز می باشد.

با وجود اینکه قبلاً به تمام زمین کود حیوانی داده شده، می توان در موقع کشت درخت نیز مقدار کافی کود حیوانی کاملاً پوسیده ( هرچاله ۵ تا ۱۰ کیلوگرم ) و حتی المقدور کودهای پتاس و فسفر که دیرتر حل و جذب می شوند، با خاک زراعی و سطحی چاله ها که جدا از خاک زیرین چاله ها ریخته شده است مخلوط کرده و داخل چاله ریخت، زیرا اولاً چنانکه میدانیم درخت مدت زیادی باید در محل خود بماند و از طرف دیگر کود دادن ریشه پس از کاشت کار دشواری است.

ثانیاً کودهای فسفر و پتاس که پس از کشت به باغ داده می شوند در اثر قدرت جاذبۀ خاک، در سطح فوقانی باقی مانده و به اعماق ریشۀ درخت نمی رسد. پس از قراردادن ریشۀ نهال روی مخلوط کود و خاک سطحی، بقیۀ چاله ها نیز با همان مخلوط خاک و کود پر می شود. از مصرف هرگونه کود شیمیایی درتماس مستقیم با ریشۀ نهال خودداری شود.

نظریۀ دیگر در مورد کود دادن به نهال تازه کشت شده این است که با عمق بیشتری چاله را کنده و در ته چاله حدود ۵ تا ۱۰ کیلو کود دامی پوسیده ریخته شود و روی آن را با خاک پوشانیده و سپس عمل کشت را انجام داده، به گونه ای که در سال اول، ریشه با کود در تماس نباشد ولی با رشد ریشه، در سال دوم، منبع کودی ته چاله در اختیار ریشه قرار گیرد. باید دقت کرد که نهالهای کوچک و ضعیف نسبت به کودهای مورد استفاده حساس بوده و اصطلاحاً می سوزند و از بین می روند.

استفاده از سوپر جاذب ها

سوپر جاذبها، یک مادۀ افزودنی در خاک هستند که ضمن برخورداری از سرعت و ظرفیت زیاد جذب آب، به مثابه آب انبارهای کوچکی عمل کرده و در موقع نیاز ریشه، به راحتی آب و مواد غذایی محلول در آب را در اختیار ریشۀ گیاه قرار میدهند. مقدار آبی که در خاک ذخیره می شود به ظرفیت نگه داری رطوبت خاک نیز بستگی دارد.

استفاده از این مواد در هنگام کاشتن درختان، بوته ها و نهالها و همچنین درختان کاشته شده بسیار مفید و مؤثر است. به طوریکه سوپرجاذب، میزان مرگ و میر ناشی از تنش های انتقال نهال را به حد چشمگیری کاهش داده و به رشد ریشه کمک می نماید و در نهایت باعث تسریع در رشد گیاه و تولید بهینۀ محصول می شود. برای هر نهال حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم از سوپر جاذب را با مخلوط خاک چاله مخلوط کرده و اقدام به کاشت نهال می کنیم.

آرایش ریشه ها

با توجه به شیوۀ تولید نهال در خزانه، در این مدت نهال ها دارای ریشۀ قوی می شوند که در هنگام جابه جایی درخت و انتقال به بستر اصلی تعدادی از ریشه ها صدمه می بینند و قطع می شوند، بنابراین لازم است به هنگام کاشت نهال در بستر اصلی، ریشه های قطع شده و ناصاف یا زخمی یا ریشه هایی را که بیش از حد طولانی هستند قطع شوند.

در هنگام کاشت بیشتر نهال های میوه باید ابتدا ریشه را با یک قیچی تیز، هرس کرد تا اولاً سر ریشۀ اصلی قطع شود و گیاه تحریک به تولید ریشۀ فرعی بیشتری شود. ثانیاً سر ریشه ها که بیشتر در اثر کنده شدن از خاک خزانه زخمی و به طور نامرتب قطع شده، دارای یک سطح صاف شود، زیرا ریشه های زخمی و سر ناصاف، سریع مورد حملۀ انواع قارچ ها و باکتریها قرارمی گیرند و از بین میروند.

گاهی در باغ مشاهده می شود که برخی از درختان چند ساله، رشد رویشی بیش از حد دارند و به منظور کم کردن رشد رویشی و اضافه کردن رشد زایشی این درخت، تعدادی از ریشه های آن را باید قطع کنیم. برای جلوگیری از لطمه به درخت بهتر است این کار در دو یا سه سال انجام گیرد. بدین منظور ابتدا در زمستان در سایه انداز درخت ابتدا نیم دایره ای ایجاد می کنیم، و آن قسمت را تا عمق ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر حفر کرده و هرگونه ریشۀ موجود در آن را حذف می نماییم.

تعیین فاصله بین نهال ها

اولین مرحله در تعیین تعداد درختان مورد نیاز برای کشت و احداث باغ اطلاع داشتن از ابعاد باغ و همچنین فاصلۀ بین ردیف و روی ردیف درختان می باشد. از آنجایی که توسعۀ چتر درخت و پر شدن فضای اختصاص یافته، مهم ترین عامل در زود باردهی و افزایش محصول می باشد، باغداران اغلب نگران این موضوع می باشند که فاصله درختان کشت شده بسیار نزدیک باشد. عامل مهم در تعیین فاصلۀ مطلوب ردیف، انتخاب فاصله ای است که درخت نور خورشید را در تمام قسمت ها به طور کامل دریافت کند. از آنجا که درختان میوه هم بر روی پایه های بذری و هم بر روی پایه های پاکوتای تولید شده از روش غیر جنسی پیوند می شوند و همچنین ارقام درختان میوه با یکدیگر از لحاظ ارتفاع و عرض با هم متفاوت هستند، در نتیجه باغدار باید فاصلۀ بین ردیف را بر اساس پایه، رقم، سیستم تربیتی، حرکت ماشین آلات و عوامل دیگر انتخاب کند.

انتخاب نهال

بدون شک یکی از ارکان های اساسی احداث باغ و تولید تجاری میوه، استفاده از نهال پیوندی مرغوب، سالم، قوی و مطمئن از ارقام مختلف میوه های اصلاح شده و پر محصول برای هر منطقه می باشد؛ زیرا اگر همۀ شرایط در حد مطلوب تأمین گردند، ولی از نهالهای نامرغوب و ضعیف استفاده شود، احداث باغ کاری عبث و بیهوده و هدر دادن سرمایه است. چون مدتی پس از کشت یا بسیاری از آنها خشک خواهند شد و یا این نهالها به درختی ضعیف تبدیل خواهند شد که از نظر رشد و میزان تولید محصول با درختان سالم از همان رقم قابل مقایسه نیستند.

کاشت نهال

از طرفی نهال درخت میوه پس از طی دوره بلوغ رویشی که معمولاً ۳ تا ۵ سال می باشد، وارد مرحلۀ باردهی میشود و در طول این مدت، باغدار جهت حفظ، تربیت و مراقبت درختان کاشته شده سرمایه زیادی را هزینه میکند، بدون آنکه درآمدی داشته باشد، چنانچه نهال کشت شده مرغوب نباشد و یا دارای آلودگی و بیماری باشد، تعویض و کشت مجدد آن پس از چند سال صرف هزینه برای باغدار غیر ممکن و یا هزینۀ سنگینی به همراه دارد. لذا یکی از ارکان های اساسی در احداث باغ و تولید تجاری، استفاده از نهال پیوندی مرغوب می باشد.

در تمام دنیا تهیه و تولید نهال به عهدۀ افراد یا مؤسساتی گذاشته می شود که متخصص این حرفه و فن بوده و به کلیۀ امور این کار اشراف دارند تا طبق ضوابط و مقررات و تحت کنترل وزارت مربوطه انواع نهال سالم ، مرغوب، و گواهی شده را در نهالستان تولید نمایند. در موارد بخصوص درختان میوه مانند پسته که ریشۀ آنها به جابه جایی حساس است، پایه در محل اصلی کاشته شده و بعد از رشد کافی، آن را پیوند می زنند.

ویژگی نهال مرغوب به شرح زیر است :

  • نهال پیوندی باید دارای پایه و پیوندک مشخص باشد
  • از نظر سن نهال پیوندی باید یک ساله یا دو ساله باشد
  • جوانه های روی تنه نهال بخصوص در دو سوم قسمت پایین تنه بایستی سالم باشد
  • نهال پیوندی باید یک ساقه عمودی داشته باشد
  • زخم محل پیوند نهال باید کاملا التیام یافته باشد
  • باید به اندازه کافی رشد طولی و قطری داشته باشد
  • پیوندک باید از درختان سالم و بارور تهیه شده باشد
  • محل پیوند نباید در فاصله کمتر از ۱۵ سانتی متری سطح زمین باشد
  • ریشه ، تنه ، شاخه های نهال باید سالم بوده و عاری از هرگونه آلودگی باشد

از آنجایی که درختان میوه عمر نسبتا زیادی دارند و چندین سال زمین را اشغال و در آن رشد و نمو می نمایند، میتوان به تفاوت عمده ای که بین احداث باغ میوه و ایجاد یک مزرعه زراعی و کشت و کار آن وجود دارد پی برد. بنابراین در موقع احداث باغ و کشت نهال لازم است تمام جوانب کار دقیقا در نظر گرفته شود تا در آینده مشکلی ایجاد نشود. از آنجاییکه کاشت نهال آخرین اقدام پس از یک سری کارهای مقدماتی است، کوچکترین بی توجهی در موقع انتخاب و تهیۀ زمین و یا انتخاب نوع درخت و نحوۀ کشت صحیح آن، سبب ضرر و زیان فراوانی در آینده میشود که جبران آن به آسانی امکان پذیر نمی باشد. بنابراین قبل از هر تصمیمی در مورد احداث باغ و کشت نهال باید اطلاعات کامل را به دست آورد.

دسته بندی نهال

پس از کندن نهال از زمین، آنها را بر اساس استاندارد موجود از نظر رشد طولی و قطر ساقۀ اصلی دسته بندی می کنند. نهالهای قابل فروش بر حسب نوع رقم باید ۱۸۰ – ۱۰۰ سانتیمتر ارتفاع و ۱ تا ۲ سانتیمتر قطر داشته باشند. این نهالها بر اساس نوع رقم در بسته های ۲۵ الی ۱۰۰ عددی دسته بندی شده و با نخ در دو قسمت، آنها را به همدیگر می بندند. ریشه های زخمی شده و طویل و شاخه های زائد باید حذف شوند تا نهالها بهتر دسته بندی شوند. روی هر دسته یک برچسب که حاوی اسم رقم و نوع پایه و تعداد نهال در هر دسته می باشد، نصب میشود. برچسب بهتر است از جنس ضدآب و مقاوم باشد که در حین حمل و نقل و یا بارندگی از بین نرود.

حمل و نقل نهال

نهالها را باید حتی المقدور ظرف مدت کمی پس از بیرون آوردن از خزانه، به محل اصلی انتقال داد، چون ریشه های لخت نهال ها که در معرض آفتاب یا بارندگی قرار میگیرند و به سرعت خشک می شوند. برای حمل و نقل نهال ها باید به دور ریشه های هر بسته، گونی کنفی مرطوبی پیچیده شود و بسته ها با کامیون اتاقدار حمل شوند. در صورت استفاده از وسیلۀ نقلیۀ رو باز، در اثر حرکت و ایجاد جریان باد تا رسیدن به مقصد، ریشۀ نهال ها مقدار زیادی از رطوبت خود را از دست خواهند داد و نهال ها خشک می شوند. پس از رسیدن نهال به مکان اصلی، چنانچه زمین آماده و چاله ها از قبل کنده شده بودند و هوا نیز مساعد بود، بلافاصله باید نهال را در زمین اصلی کاشت و آبیاری نمود. ولی اگر زمین آماده نباشد و یا هوا
نامساعد باشد، مجدداً دستۀ نهالها را باید در گودالی زیر خاک قرار داده و آنها را آبیاری کرد تا ریشه ها صدمه نبینند.

پیشنهاد مطالعه  عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و علائم کمبود آنها

در زمان بارگیری و حمل ونقل نهالها نکات زیر باید رعایت شود :

  • پس از خرید نهالها از نهالستان، بلافاصله باید ریشه و سرشاخه های آنها مرتب شود و سپس آنها را دسته بندی و ریشۀ آنها را ضدعفونی نموده و به محل کاشت حمل کرد.
  • برای حمل نهالها به نقاط نزدیک، بسته به تعداد و حجم نهالها می توان از ماشین وانت کوچک و یا کامیون های اتاق دار استفاده کرد. در هنگام حمل نهال ها یک چادر برزنتی بلند روی همۀ آنها پهن و با طناب، محکم بسته شود تا در حین حرکت ماشین و ایجاد جریان هوا، ریشه ها در معرض باد قرار نگیرند ضمناً باید این نکته را در نظر داشت که فشار زیادی بر روی نهالهای واقع در کف کامیون وارد نشود.
  • برای حمل نهال ها به نقاط دور که ۱ تا ۲ روز طول می کشد ، باید از کامیونهای کانتینردار استفاده شود، در غیر این صورت باید از کامیون های دارای اتاق بلند و با پوشش کافی استفاده شود. برای این منظور هر دسته نهال باید داخل یک گونی کنفی مرطوب قرار داده شود و هر گونی در یک کیسۀ نایلون بلند قرار داده شود و سپس کیسه های نهال به طور مرتب در کانتینر چیده شوند. بدین ترتیب در طول مدت حمل و نقل، نهالها رطوبت خود را حفظ کرده و کمتر در معرض جریان هوا قرار میگیرند. اگر از کامیون اتاق دار استفاده می شود باید با یک ورق نایلون بلند دور تا دور داخل اتاق کامیون را پوشاند و نها لهای دسته بندی شده که دور تا دور ریشۀ آنها گونی کنفی مرطوب پیچیده شده، از کف اتاق به طور مرتب تا لبۀ اتاق کامیون چیده شود و روی آنها ورق نایلون کشیده شود و یک چادر برزنتی روی اتاق کامیون کشیده می شود و با طناب محکم بسته می شود. اگر هوا سرد و یخبندان است رطوبت گونیها نباید در حدی باشد که یخ بزند چون در این صورت به ریشۀ نهالها آسیب می رسد
  • باید سعی شود در حین بارگیری، نهال ها تحت فشار قرار نگیرند. و بار یا وسایل دیگری روی آنها قرار داده نشود تا به ریشه، ساقه و جوان ههای آنها صدمه ای وارد شود.
  • نهال هایی که ریشۀ آنها به جابه جایی و قطع انتهای ریشۀ اصلی حساس هستند مانند پسته، خرمالو، مرکبات، انواع سرو و کاج بهتر است این نهال ها درگلدانهای توربی یا پلاستیکی کاشته شوند و با گلدان حمل شوند. سعی شود مدت زمان جابه جایی نهالها با کامیون خیلی طولانی نشود و حداکثر از ۴۸ ساعت تجاوز نکند.

انبار کردن نهال

ممکن است نهال بلافاصله پس از خارج شدن از خزانه به فروش نرسد و یا اینکه نهال فروخته شده و انتقال یافته به زمین اصلی برای کشت، از تعداد مورد نیاز زیادتر باشد و یا چند روزی تا زمان کشت، زمان لازم باشد، در این مواقع باید نهال را در مکانی به صورت موقت نگهداری کنیم. به این منظور لازم است ابتدا در محل سایه، گودال یا شیار عمیقی در قسمت معینی از باغ تعبیه نموده و نهال های هر رقم را جداگانه و به صورت مورب به دیوار گودال یا شیار تکیه دهیم و روی ریشۀ آنها را با لایۀ نازکی از خاک مرطوب بپوشانیم تا به موقع و با فرصت مناسب به تدریج از زیر خاک بیرون آورده و در محل اصلی بکاریم. در این مدت لازم است خاک روی ریشه را مرطوب نگاه داریم.

نکاتی را که در موقع انبارکردن نهال ها باید رعایت کنیم عبارت است از :

۱- سعی شود تعداد نهال مورد نیاز را با توجه به شرایط اقلیمی منطقه در بهترین زمان ممکن تهیه و جابه جا کرد و در زمین اصلی کاشت تا از انبار کردن نهال ها به مدت طولانی جلوگیری شود.

۲ – پس از انتقال نهال ها از خزانه ، چنانچه زمین آماده و هوا مساعد باشد، بلافاصله بایدنهال ها کاشته شوند و زمین آبیاری شود. برای این منظور پس از تخلیۀ نهال ها از کامیون، آنها را از گونی خارج کرده و به طور موقت به صورت مورّب زیر خاک قرار داده و سپس خاک مرطوب روی ریشۀ آنها ریخته شود. پس از کاشتن یک دسته نهال، باید دستۀ دیگر را از خاک خارج کرده و بلافاصله آنها را کاشت تا به این ترتیب ظرف مدت یک روز تمام نهالها کاشته شوند.

کاشت نهال

۳ – در موقع کندن نهال از خزانه نباید ریشه ها زخمی شوند. اما به هرصورت ممکن است تعدادی از ریشه ها صدمه دیده و بدین ترتیب محل صدمه دیده جای مناسبی برای ورود عوامل بیماری زا به ویژه قارچ هایی مانند پوسیدگی سفید ریشه باشد. قبل از کاشت نهال، معمولاً روی ریشۀ نهال عمل پرالیناژ را انجام می دهند.

پرالیناژ ، آغشته نمودن ریشه ها به مخلوط رقیقی از خاک رس، کود تازۀ گاوی، قارچ کش و خاکستر است. این عمل علاوه بر ضد عفونی کردن ریشه از عوامل بیمار یزا دارای چند خاصیت دیگر نیز می باشد از جمله: ۱- مسدود نمودن منافذ قطع شدۀ ریشه ۲ – قرار دادن مقداری مواد غذایی توأم با رطوبت در اختیار ریشۀ آغشته شده. در این روش، ریشۀ نهال را باید تا محل طوقه در محلول فرو برد.

مواد لازم برای تهیۀ محلول پرالیناژ : ۱ – ده کیلوگرم خاک رس و یک کیلو خاکستر ۲ – پنج کیلوگرم کود دامی تازه ۳ – صد لیتر آب ۴ – سیصد گرم قارچ کش

کاشت نهال

در موقع کاشتن نهال در چاله باید توجه داشت که آن را به همان عمقی که در خزانه در خاک بوده در خاک محل اصلی کاشت، زیرا در صورت عمیق تر کاشتن، ممکن است پیوند در زیر خاک قرار گرفته و ریشه بدهد. و با توجه به این مطلب چون پس از کشت نهال با آبیاری پای نهال ، خاک چاله کمی نشست میکند و این مسئله ممکن است باعث پایین رفتن ریشه شده و بعدها در اثر کود دادن و امثال آن به تدریج خاک در اطراف قسمتی از تنه قرار گیرد. بنابراین نهال را باید طوری کاشت که نهال پس از نشست خاک به اندازۀ لازم در خاک قرار گرفته باشد.

در کاشت نهال رعایت نکات زیر ضروری است

  1. عمق کاشت باید طوری باشدکه محل پیوند دست کم چندسانتی متر بالای سطح خاک واقع شود تا از ریشه دار شدن گیاه در بالای پیوند که ممکن است اثر پایه را خنثی کرده و نیز از گود افتادن درخت ( یعنی قرارگرفتن طوقۀ آن درعمق زیاد خاک ) که به اصطلاح باعث خفگی آن خواهد شد، جلوگیری به عمل آید.
  2. در نقاطی که باد منظم می وزد، رشد پیوندک باید رو به باد قرارداشته باشد تا از شکسته شدن گیاه دراثر فشار باد جلوگیری گردد. درنقاط بادخیز استفاده از قیم برای نگه داری نهال، در سال های اول توصیه میشود. این عمل به ویژه برای گیاهانی که روی پایه های پاکوتاه کننده پیوندزده شده اند، از اهمیت زیادی برخورداراست.
  3. جهت قرار گرفتن قیم رو به باد می باشد تا خسارت باد حداقل باشد. در این حالت نهال کمتر در معرض باد شدید قرار خواهد گرفت.
  4. پس از انجام کاشت و پرکردن گودال، باید با فشاردادن خاک اطراف نهال با پا یا با بیل، خاک اطراف ریشه ها را به طور کامل محکم کرد تا محفظه های هوا در اطراف ریشه ها باقی نماند و همچنین مقدار نشست خاک که در اثر آبیاری به وجود می آید و باعث گود افتادن نهال میگردد به حداقل برسد.
  5. باید بی درنگ پس از کاشت، نهالها را به طور کامل آبیاری کرد. در غیر این صورت، تعداد نهال هایی که به اصطاح نمی گیرند، بالا خواهد رفت و نیاز به کاشت مجدد یا واکاری خواهد بود. با توجه به حساسیت درختان میوه هسته دار به پوسیدگی طوقه باید دقت شودکه طوقۀ نهالها در داخل خاک قرار نگیرد.

قیم گذاری نهال

هر وسیله ای که برای نگه داری و محافظت نهال های جوان به کار برده شود، قیّم نامیده می شود. از انواع مختلف قیم برای محافظت یا استقرار درختان و درختچه ها ، شکل دهی درختان، حفاظت از پیوند، جلوگیری از شکستن شاخه های پر بار و برای حمایت درختان جوان استفاده می شود. قیم گذاری به نوع نهال، استحکام و شکل درخت، شرایط باد مورد انتظار و میزان نگه داری بعدی بستگی دارد. بسیاری از درختان جوان می توانند به تنهایی بایستند، درختان دیگر ممکن است برای مقاومت در برابر باد یا رشد عمودی و مطلوب، به تکیه گاه نیاز داشته باشند.

پیامدهای قیم گذاری در مقایسه با درختان بدون قیّم
۱ – رشد طولی نهال بیشتر می شود.
۲ – رشد قطری تنۀ نزدیک زمین، کمتر اما نزدیک به بست تکیه گاه بالایی بیشتر است.
۳ – ریشه های نهال کوچک تر و سطحی تر ایجاد می شوند.
۴ – نهال در نقطۀ اتکای بالایی در معرض تنش بیشتری در واحد سطح مقطع عرضی است، در صورتی که در درختان بدون قیّم بیشترین تنش در مجاورت زمین حادث می شود.
۵ – بیش از درختان هم ارتفاع، در برابر باد مقاومت ایجاد میکند.
۶ – درخت در معرض مالش و ساییدگی ناشی از محل اتصال به قیّم می باشد.

هرس و سربرداری

اگر هرس و عمل سر برداری به منظور ممانعت از رشد جوانه های جانبی به موقع صورت نگیرد شاخه های درخت به صورت نامنظم رشد یافته و به اطراف پراکنده می شوند.در نتیجه شیرۀ نباتی نمی تواند به طور یکنواخت به تمام شاخه ها برسد. منظور از هرس که منجر به بریدن بعضی از شاخه های درخت می شود این است که از پخش، پراکندگی و انبوهی شاخه ها که مانع رسیدن نور به قسمت های داخلی تاج درخت می شود جلوگیری کرده و شیرۀ نباتی به حدکافی به کلیۀ اعضای درخت برسد و حداکثر استفاده مطلوب برای به دست آوردن محصول مرغوب به دست آید.

همانگونه که در هنگام کاشت ، هرس ریشه لازم است، ایجاد تعادل بین طول نهال با مقدار ریشۀ آن نیز لازم می باشد. معمولاً انتهای ساقه را بعد از کاشت باید از ارتفاع حدود ۸۰ تا ۱۲۰ سانتی متری، بسته به شرایط منطقه و نوع درخت، سربرداری کرد. تا بدین وسیله ریشه موجود بتواند جوابگوی قسمت هوایی نهال باشد و در ضمن فرصتی به جوانه ها و شاخه های فرعی داده شود تا در سال های بعد، اسکلت نهال را بسازند. جوانه های انتهایی در سال دوم شروع به رشد کرده و در انتهای فصل رشد دوم، بسته به نوع هرس، ۳ تا ۴ عدد شاخه را در جهات مختلف درخت نگه داشته و عمل سربرداری را انجام می دهیم. این کار را در سال سوم هم انجام می دهیم.

پست های مرتبط
روش های مبارزه با آفات کشاورزی
روش های مبارزه با آفات کشاورزی

به طور کلی روش های مبارزه با آفات کشاورزی به دو دسته تقسیم می شود : مبارزه عملی یا مصنوعی مبارزه طبیعی مبارزه عملی یا مصنوعی مبارزه مصنوعی نوعی مبارزه ادامه مطلب

نماتدها و راههای مبارزه با آن
نماتد و راههای مبارزه با آن

کلمه نماتد ( Nematode) از Neina به معنی رشته، نخ و Oides به معنی شبیه، مانند گرفته شده است و به معنای شبیه رشته است. بیشتر نماتدها باریک و نخی ادامه مطلب

مراحل مختلف آماده سازی زمین کشاورزی
آماده سازی زمین کشاورزی

برای آماده سازی زمین کشاورزی باید مراحل مختلفی را انجام داد از جمله مراحل لازم و ضروری برای کاشت محصول تهیه بستر کشت ، سله کشی ، تسطیح شیب زمین ادامه مطلب

انواع هرس درختان ، هرس هرمی ، جامی ، شلجمی ، کوردون
انواع هرس درختان

در مقاله آموزش هرس کردن درختان با چگونگی هرس درختان آشنا شدیم. در این مقاله به صورت مفصل در مورد انواع هرس درختان بحث خواهیم کرد. اگر پس از احداث ادامه مطلب

3 دیدگاه دربارهٔ «آماده سازی زمین و نحوه کاشت نهال»

  1. اراز محمد سعدي پيشكمر

    سلام
    من اراز محمد سعدی هستم زمینی به مساحت ۲هتکتا ر در ۲۵کیلو متری استان گلستان دارم مایلم انجیر بکارم نیاز به راهنمایی دارم لطفا در کاشت اقتصادی ان ارشاد فرمایید

  2. شما می تونید مقاله مکان یابی کاشت درخت انجیر و احداث باغ و دیگر مقالات مربوط به درخت انجیر را از همین سایت در قسمت فهرست مطالعه بفرمایید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن