آفات و بیماری های درخت پسته و روشهای مبارزه با آنها

اشتراک گذاری

شناخت آفات و بیماریها و تعیین روش کارامد مبارزه با آنها همواره یکی از دغدغه های کشاورزان و باغداران بوده است. کاهش میزان آفات و از بین بردن بیماریها باعث افزایش سلامت و در نتیجه رشد بهتر درخت و افزایش کمی و کیفی محصول می شود. در این مقاله آفات و بیماری های مهم پسته و روش های مختلف مبارزه با آنها را بررسی می کنیم.

آفات مهم درختان پسته

امروزه روش های نوین مبارزه با آفات با نگرش وسیع تری انجام می گیرد و به جای کنترل یک آفت ، کنترل کلیه آفات مد نظر قرار می گیرد و همچنین بجای استفاده از یک روش از روش های مختلف مبارزه استفاده می شود. برای مثال می توان به روش مبارزه تلفیقی ( IPM ) اشاره کرد که در آن از روش های بیولوژیکی و زراعی برای مبارزه با آفات کمک گرفته می شود و از مبارزه شیمیایی به عنوان آخرین روش مبارزه استفاده می شود.

۱ – پسیل معمولی پسته ( شیره خشک )

پسیل معمولی پسته از گروه آفات درجه یک پسته می باشد که در تمام مناطق پسته کاری کشور گسترش دارد. باغداران به آن شیره خشک می گویند، زیرا عسلک دفع شده از انتهای بدن پوره ها ( نوزاد ) در مقابل هوا خشک شده تبدیل به دانه های مدور شکری مانند می شود که روی برگهای زیرین و زیر درختان می ریزد و گاهاً شیره نباتی به صورت فتیله از انتهای بدن پوره ها خارج می شود.

آلودگی ارقام مختلف پسته به پسیل متفاوت است به طوری که کمترین زاد و ولد روی ارقام بادامی زرند و سرخس دارد و سرعت رشد پوره ها روی این ارقام کندتر و میزان مرگ و میر نیز بالاست. ارقام اکبری، کله قوچی، احمد آقایی و سفید پسته نوق، ممتاز و اوحدی حساستر از ارقام بادامی زرند و سرخس می باشند. کمترین نرخ رشد و افزایش پسیل بر روی گونه های پسته وحشی و بنه است.

آفات وبیماری های درخت پسته

پوره ها بیشترین خسارت را به درختان پسته وارد می کنند آنها از شیره گیاهی تغذیه می نمایند. میزان خسارت آفت در اوایل بهار و اواخر تابستان کمتر و در اوایل تابستان و زمان مغز گرفتن میوه ها بیشتر است. تراکم شدید جمعیت حشره همزمان با شروع مغز بستن پسته و یا پس از آن، موجب اختلال در روند پر شدن مغز می گردد. در صورت خسارت شدید آفت علاوه بر خسارت به کیفیت و کمیت محصول، برگها و حتی جوانه های گل و برگ سال آینده نیز به تدریج ریزش می کنند.

نحوه مبارزه

در مبارزه با آفت پسیل پسته بکارگیری چند روش مبارزه از جمله مبارزه بیولوژیک ، کارتهای زرد، مبارزه شیمیائی و استفاده از عملیات زراعی موثر می باشد.

مبارزه بیولوژیک

چند سالی است که در مبارزه با آفات درخت پسته از روش بیولوژیکی به عنوان روش کمکی استفاده می شود. پسیل پسته دارای دشمنان طبیعی متعددی مانند زنبور پسیلافاگوس ، بالتوری ، سن های شکاری ، کنه های شکاری و انواع کفشدوزک ها است که در بعضی شرایط می توانند جمعیت آن را در طبیعت تا حدودی کنترل نمایند.

کنترل زراعی

آفات و بیماری های درخت پسته

شخم زمستانه ، کوددهی ، اصلاح بافت خاک ، آبیاری و تغذیه مناسب ، رعایت فاصله کشت و تراکم ، هرس و مبارزه با علف های هرز و استفاده از کارتهای زرد از جمله روش های مبارزه با آفت پسیل پسته است. در هر هکتار باغ پسته ۱۰۰ تا ۴۰۰ عدد کارت زرد به کار می رود که بایستی جهت شکار حشره کامل قبل از تخم ریزی نصب گردند. محل نصب کارت های زرد در سمت بیرونی تاج درخت و به ارتفاع نصف تاج در جهت های مختلف است. دو نوبت کارت گذاری در سال کافی است، یکی در دهه دوم فروردین که در این نوبت زنجره پسته را نیز کنترل می کند و دیگری در نیمه دوم تیر ماه است.

مبارزه شیمیایی

جهت مبارزه شیمیایی با پسیل پسته اغلب حشره کش های زیر در مرحله پوره گی و در سنین مختلف آفت توصیه می گردد.

  • کنسالت ۵/ ۰ لیتر در هزار
  • آکتارا ۳۰۰ گرم در هزار
  • انویدور ۳۰۰ سی سی در هزار
  • کالیپسو ۳۰۰ سی سی در هزار ( فقط یک نوبت و در اواخر فصل تابستان توصیه می گردد)
  • موسپیلان (استامی پراید) ۲۵۰ تا ۳۵۰ گرم در هزار
  • دارتون ( زولون+ تفلوبنزورون) ۵/ ۲ لیتر در هزار
  • مونتو ۵/ ۰ تا ۶/ ۰ لیتر در هزار
  • کونفیدور ۴۰۰ سی سی در هزار
  • مایع شوینده ۲ تا ۵/ ۳ در هزار ( در بعضی شرایط )

۲ – پروانه چوبخوار پسته ( کرمانیا ) kermania pistaciella

از آفات درجه یک پسته محسوب می شود و در اکثر مناطق پسته کاری کشور گسترش دارد. حشره کامل، پروانه سیاه براق به طول ۴ میلی متر و عرض با بال های باز ۱۰ تا ۱۲ میلیمتر، روی هر یک از بال ها دو لکه زرد دیده می شود و رنگ بال های عقبی زرد روشن می باشد. این آفت فقط به درختان پسته حمله کرده و طرز خسارت آن به دو طریق است :

بعضی از لاروهای پروانه از مغز محور خوشه تغذیه نموده و باعث از بین رفتن حدود ۵ تا ۸ درصد میوه های خوشه می گردند، گاهی نیز تمام خوشه خشکیده می شود. عده ای دیگر از لاروها وارد شاخه شده و از مغز چوب تغذیه می نمایند و بدین وسیله دالان هایی را در داخل چوب به وجود می آورند. شاخه های مورد حمله رشدشان کم و در نتیجه از مقدار کل محصول سال بعد کاسته می شود.

آفات و بیماری های درخت پسته

راههای مبارزه

بهترین راه هرس شاخه های آلوده به آفت است، زیرا زمستان گذرانی آفت به صورت لارو درون شاخه های یکساله و چند ساله است. هرس دقیق همراه با شناخت شاخه های آلوده که از حد معمول لاغرتر و تمایل آنها به سمت زمین و جوانه هایی که استحکامی روی شاخه آلوده ندارند، مشخص می شود.

نکته قابل تأکید سوزاندن شاخه های هرس شده تا اوایل اسفند ماه است. یکی از دیگر راههای مبارزه با آفات پسته به ویژه آفت چوبخوار پسته رعایت فواصل درختان است زیرا حشره خیلی از نظر پرواز فعال نبوده، بنابراین خسارت بیشتر در باغات با تراکم زیاد دیده می شود.

کنترل زراعی

عملیات زراعی مثل شخم ، کوددهی ، آبیاری منظم و به میزان کافی، تنظیم فواصل کشت و غیره باعث تقویت درخت و افزایش تحمل آن به آفت می گردد. مصرف کودهای دامی بویژه کود مرغی و یا کودهای ازته به منظور جبران ضعف های خاک سبک، عاملی جهت افزایش آلودگی است.

مبارزه شیمیایی

عامل مهم در مبارزه شیمیایی زمان آن است که در مناطق مختلف متفاوت و در هر سال نیز یکسان نیست. زیرا حشرات خونسرد هستند و فعالیت آنها وابسته به دما می باشد. برای مبارزه با آفت از سموم زیر استفاده می شود :

  1. لاروین ۵/ ۱ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب
  2. مچ ۵/ ۱ در ۱۰۰۰
  3. لوفوکس ۵/ ۱ در ۱۰۰۰

اگر آلودگی بالا بود قبل از سمپاشی بهاره، سم پاشی زمستانه هم می توان انجام داد. در زمانی که شفیره ها مثل قایق کوچک بر عکس روی شاخه ها هستند، می توان از روغن ولک ۲ درصد و حشره کش اتیون و یا دیازینون با غلظت ۲ در ۱۰۰۰ بر علیه شفیره استفاده نمود.

۳ – سوسک سرشاخه خوار پسته ( Hylesinus vestitus )

یکی دیگر از آفات درختان پسته سوسک سر شاخه خوار است. سوسک سر شاخه خوار در مرحله بلوغ به درختان پسته خسارت وارد می آورد و با حمله و تغذیه از جوانه های درختان موجب خشک شدن سر شاخه ها و عقیم ماندن درخت از نظر محصول می گردد.

حشره بالغ ، سوسک کوچکی است به فرم بیضی بطول ۲/۵ تا ۳/۵ میلی متر و رنگ خرمایی است، ولی رنگ سر و پشت سینه اول و زیر شکم و لکه های بالپوش ها قهوه ای تیره می باشد، رنگ لارو سفید شیری و بدون دست و پا می باشد. با بررسی هایی که انجام گرفته است مشخص گردید که تقریبا ۸۰ درصد از حشرات بالغ در طول دوره زندگی تنها از یک جوانه تغذیه می نمایند.

آفات و بیماری های درخت پسته

نکات زیر در رابطه با زندگی سوسک سرشاخه خوار پسته از اهمیت برخوردارند :

  • بهترین میزبان آفت جهت تخم ریزی و ادامه نسل ، چوب پسته تازه هرس شده است.
  • هر سوسک در طول زندگی خود غالبا از یک جوانه درخت تغذیه می نماید.
  • عمده خسارت حشره در طول فصل های بهار و تابستان بوده و آن هم مربوط به تغذیه حشرات بالغ از جوانه های پسته است.
  • پس از مرحله فوق، حشرات بالغ از اوایل پاییز به بعد به منظور ادامه ی نسل از داخل دالان ها خارج شده و جهت تخم ریزی به چوب های پسته تازه هرس شده و درختان خشک شده در همان سال هجوم می آورند. این عمل تا اواخر زمستان و گاهی تا فروردین ماه سال بعد ادامه پیدا می کند. اوج خروج حشرات بالغ برای تخم ریزی معمولا در ماه های آخر پاییز و در طول زمستان است.
پیشنهاد مطالعه  آشنایی با آفات و بیماری های درخت زیتون و روش کنترل آنها

حشرات کامل برای تغذیه به جوانه هایی که در محل اتصال دمبرگ به شاخه قرار گرفته اند حمله نموده، آنها را سوراخ کرده و دالان کوتاهی در وسط چوب ایجاد می کنند. در نتیجه این جوانه ها که باید سال بعد به شاخه و میوه تبدیل شوند، از بین می روند. لارو این سوسک زیر پوست شاخه های خشک شده درختان پسته زندگی می کنند و همراه با تغذیه خود دالان هایی ایجاد می نمایند.

مبارزه شیمیایی

همزمان با استقرار حشره کامل روی جوانه ها در نیمه اول اردیبهشت ماه باید جهت کنترل آفت اقدام کرد. برای این منظور می توان از سموم زیر استفاده کرد :

  1. فنیتون ( لباسید) ۵/ ۱ لیتر در هزار
  2. فنیتروتیون ( سومیتیون ) ۵/ ۱ لیتر در هزار

مبارزه تلفیقی

انجام مبارزه تلفیقی در جهت کنترل آفات درخت پسته موثر است. مبارزه تلفیقی شامل اقدامات فیزیکی از قبیل هرس به موقع، تمیز نگه داشتن باغ، آبیاری منظم و تغذیه مناسب می باشد. در این ارتباط تله گذاری به سرشاخه های نیمه خشک پسته از اوایل مهر تا اواخر زمستان به طور منظم و به فاصله ۱۵ تا ۲۰ روز و سوزاندن سرشاخه های تله به منظور از بین بردن تخم و لاروهای این آفت موثر می باشد.

بریدن تمام اندام های هوایی درختان پسته که به نوعی صدمه دیده اند و یا در حال خشک شدن هستند و جمع آوری و سوزاندن آنها ضرورت دارد. کلیه شاخه ها و سرشاخه های پسته هرس شده که در سطح باغ و یا در خارج باغ رها شده باشند و یا در محل هایی در نزدیکی باغ های پسته نگهداری می گردند، لازم است سوزانده شوند و یا قبل از شروع بهار از مناطق پسته کاری خارج شوند.

۴ – سن های زیان آور پسته  ( Pistacia Bugs )


سن ها از آفات مهم پسته محسوب می شوند. حشره بالغ سن دارای رنگ سبز روشن است میزبان اصلی سن بوته های وحشی مانند اسپند ، درمنه ، شور ، قیچ و …. است که در صورت خشک شدن و از بین رفتن میزبان اصلی سن ها به سمت باغات پسته حمله می کنند.

سن ها طی دو مرحله به درختان آسیب وارد می کنند : الف – از مرحله تشکیل میوه تا سخت شدن پوست استخوانی ب – از مرحله سخت شدن پوست استخوانی تا مغزبندی میوه ها

آفات و بیماری های درخت پسته

نحوه مبارزه با سن های پسته

۱ – حمایت از دشمنان طبیعی بویژه زنبورهای انگل تخم سن ها با کاهش دفعات سمپاشی
۲ – اجتناب از کندن و از بین بردن میزبان های وحشی سن ها بویژه گیاه اسپند در مناطق کوهستانی و دشت های اطراف باغات پسته

۵ – زنجره پسته ( شیره تر ) Idiocerus Stali

این آفت به نام شیره تر شناخته شده و در مناطق پسته خیز وجود دارد ولی از آفات مهم مناطق پسته خیز محسوب نمی شود. تغذیه نوزادان زنجره ( پوره ها ) از میوه ها باعث سیاه شدن و ریزش آنها می گردد. علاوه بر آن مدفوع آفت همراه با ترشحات گیاه ناشی از نیش پوره ها به صورت مایعی چسبناک دیده می شود.

آفات و بیماری های پسته

مبارزه

  1. تقویت درختان
  2. آبیاری منظم
  3. هرس مناسب
  4. رعایت فواصل کاشت درختان
  5. یخ آب زمستانه
  6. تله های چسبناک زرد رنگ در اوایل فروردین
  7. سمپاشی با سموم دارتون، زولون و اندوسولفان با غلظت ۲ در ۱۰۰۰

بطور کلی مبارزه اختصاصی علیه آفات کم اهمیت پسته توصیه نمی شود، ولی در صورتی که در بعضی از موارد آفت طغیانی باشد باید سمپاشی زمانی انجام شود که زنجره ها موفق به تخمریزی نشوند. برای این منظور سمپاشی باید هنگام ظهور جوانه های برگ و گل صو